Την έλεγαν Ύαινα του Άουσβιτς. Βασάνιζε κρατούμενες και γελούσε όταν τις έστελναν στους θαλάμους αερίων.

Στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς ακουγόταν ένα όνομα που έκανε τις κρατούμενες να παγώνουν. Ίρμα Γκρέζε. Πολύ νέα γυναίκα, ξανθιά, με τη στολή των SS και συχνά ένα μαστίγιο στο χέρι. Οι γυναίκες του στρατοπέδου την αποκαλούσαν Ύαινα του Άουσβιτς. Η φήμη αυτή δεν γεννήθηκε τυχαία. Χτυπούσε κρατούμενες, άφηνε σκυλιά να τους επιτίθενται και αρκετές φορές γελούσε την ώρα που γίνονταν οι επιλογές για τους θαλάμους αερίων.

Η οικογενειακή τραγωδία και τα πρώτα χρόνια της Ίρμα Γκρέζε

Η Γκρέζε γεννήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 1923 σε αγροτική οικογένεια στη βόρεια Γερμανία κοντά στην πόλη Πάσεβαλκ. Ο πατέρας της ήταν αυστηρός άνθρωπος και υποστήριζε ένθερμα το ναζιστικό καθεστώς. Όταν η Ίρμα ήταν δώδεκα ετών συνέβη κάτι που άλλαξε τα πάντα μέσα στο σπίτι. Η μητέρα της έβαλε τέλος στη ζωή της όταν έμαθε ότι ο σύζυγός της είχε σχέση με άλλη γυναίκα. Η οικογένεια διαλύθηκε και τα παιδιά μεγάλωσαν μέσα σε αυτή τη σκιά.

Η Ίρμα άφησε το σχολείο στα δεκατέσσερα. Έπιασε δουλειές σε αγροκτήματα και αργότερα βρέθηκε να βοηθά σε ένα γαλακτοκομείο. Είχε εκφράσει την επιθυμία να γίνει νοσοκόμα, όμως δεν έγινε δεκτή στην εκπαίδευση. Εκείνα τα χρόνια η ναζιστική προπαγάνδα είχε έντονη παρουσία στη ζωή των νέων. Η Γκρέζε μπήκε στη Bund Deutscher Mädel, τη γυναικεία νεολαία του καθεστώτος.

Από τα SS στο Άουσβιτς και η άνοδος στην εξουσία

Το 1942, στα δεκαεννέα της, πήρε μια απόφαση που καθόρισε την πορεία της. Κατατάχθηκε ως γυναίκα φρουρός στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των SS. Πρώτα στάλθηκε στο Ράβενσμπρουκ, το μεγαλύτερο στρατόπεδο γυναικών στη ναζιστική Γερμανία. Εκεί έμαθε πώς γινόταν η επιτήρηση και η τιμωρία των κρατουμένων.

Οι ανώτεροί της πρόσεξαν γρήγορα ότι δεν δίσταζε να χρησιμοποιήσει βία. Το 1943 μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς Μπίρκεναου, το μεγαλύτερο κέντρο εξόντωσης του ναζιστικού συστήματος. Δεν πέρασε πολύς καιρός και ανέβηκε στη θέση της Oberaufseherin, ανώτερης επιτηρήτριας. Η θέση αυτή της έδινε εξουσία πάνω σε μεγάλο αριθμό γυναικών κρατουμένων.

Όσοι επέζησαν από το στρατόπεδο θυμούνται συχνά την ίδια εικόνα. Τη Γκρέζε να περπατά ανάμεσα στις σειρές με βαριές μπότες, κρατώντας μαστίγιο από πλεγμένο δέρμα και έχοντας δίπλα της σκυλιά εκπαιδευμένα να επιτίθενται. Στη δίκη ακούστηκαν μαρτυρίες ότι χτυπούσε γυναίκες για μικρά παραπτώματα ή απλώς για να επιβάλει φόβο. Υπήρξαν και καταθέσεις που μιλούσαν για πυροβολισμούς σε κρατούμενες που δεν μπορούσαν να κινηθούν αρκετά γρήγορα.

Στο Άουσβιτς βρισκόταν συχνά κοντά στις διαδικασίες επιλογής των κρατουμένων. Εκεί οι γιατροί των SS αποφάσιζαν ποιοι θα συνεχίσουν να εργάζονται και ποιοι θα σταλούν στους θαλάμους αερίων. Ένας από αυτούς ήταν ο Γιόζεφ Μένγκελε. Μαρτυρίες κρατουμένων αναφέρουν ότι η νεαρή φρουρός συμμετείχε στη μετακίνηση των ανθρώπων που είχαν ήδη επιλεγεί για θάνατο.

Η Δρ. Γκιζέλα Περλ, γυναικολόγος που βρέθηκε κρατούμενη στο στρατόπεδο, έγραψε αργότερα ότι η Γκρέζε ήταν η πιο σκληρή γυναίκα που είχε συναντήσει μέσα σε εκείνο το σύστημα. Περιέγραψε περιστατικά όπου η φρουρός παρακολουθούσε βασανισμούς ή ιατρικά πειράματα χωρίς να δείχνει καμία αντίδραση.

Η σύλληψη, η δίκη και η εκτέλεση της Ίρμα Γκρέζε

Στους τελευταίους μήνες του πολέμου, καθώς ο γερμανικός στρατός υποχωρούσε, πολλοί φρουροί μετακινήθηκαν από στρατόπεδο σε στρατόπεδο. Στις αρχές του 1945 η Γκρέζε στάλθηκε στο Μπέργκεν Μπέλζεν. Όταν οι Βρετανοί μπήκαν στο στρατόπεδο τον Απρίλιο του ίδιου έτους αντίκρισαν χιλιάδες πτώματα και κρατούμενους εξαντλημένους από την πείνα. Ανάμεσα στους φρουρούς που συνελήφθησαν εκεί βρισκόταν και η Γκρέζε.

Τον Σεπτέμβριο ξεκίνησε στο Λύνεμπουργκ η μεγάλη δίκη για τα εγκλήματα στο Μπέργκεν Μπέλζεν. Περισσότεροι από σαράντα κατηγορούμενοι βρέθηκαν στο εδώλιο. Πολλοί επιζώντες κατέθεσαν και περιέγραψαν τι είχε κάνει η Γκρέζε μέσα στα στρατόπεδα.

Το στρατοδικείο την έκρινε ένοχη για κακομεταχείριση και δολοφονίες κρατουμένων. Η ποινή ήταν θάνατος. Στις 13 Δεκεμβρίου 1945 εκτελέστηκε με απαγχονισμό στη φυλακή του Χάμελιν. Την εκτέλεση έκανε ο Βρετανός δήμιος Albert Pierrepoint. Η Γκρέζε ήταν τότε μόλις είκοσι δύο ετών.

Δημοσιογράφοι που παρακολούθησαν τη δίκη σημείωσαν ότι μέχρι το τέλος παρέμενε ψύχραιμη και σχεδόν αδιάφορη. Η εικόνα μιας τόσο νεαρής γυναίκας που απέκτησε εξουσία μέσα σε ένα από τα πιο βίαια συστήματα του ναζισμού έμεινε ως ένα από τα πιο σκοτεινά παραδείγματα της πραγματικότητας στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.