Γιατί ο Μέγας Αλέξανδρος φαίνεται μελαμψός στο γνωστό ψηφιδωτό;

Το ψηφιδωτό της Μάχης της Ισσού, ένα από τα πιο διάσημα αρχαία έργα τέχνης, απεικονίζει τον Μέγα Αλέξανδρο σε μια εντυπωσιακή σκηνή μάχης ενάντια στον Πέρση βασιλιά Δαρείο Γ’. Το έργο, που ανακαλύφθηκε στην Πομπηία και χρονολογείται στον 2ο αιώνα π.Χ., θεωρείται αντιγραφή μιας ελληνικής τοιχογραφίας της ελληνιστικής περιόδου. Ωστόσο, κάτι που έχει προκαλέσει απορία σε πολλούς είναι η απόχρωση του δέρματος του Αλέξανδρου, που φαίνεται πιο σκούρα από το αναμενόμενο.

Η απεικόνιση του Αλέξανδρου στο ψηφιδωτό ακολουθεί τους αισθητικούς και τεχνικούς κανόνες της ελληνιστικής τέχνης, που χρησιμοποιούσε αντιθέσεις χρωμάτων για να δώσει ζωντάνια και δραματικότητα στις μορφές. Σε πολλές αρχαιοελληνικές τοιχογραφίες και γλυπτά, οι πολεμιστές και οι ηγετικές μορφές παρουσιάζονταν με πιο σκούρους τόνους, κάτι που υποδήλωνε την αντοχή και την έκθεσή τους στον ήλιο κατά τη διάρκεια εκστρατειών. Ο Αλέξανδρος ήταν στρατιώτης που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις μάχες και στην ύπαιθρο, κάτι που θα είχε αναπόφευκτα αντίκτυπο στην όψη του.

Μια άλλη πιθανή εξήγηση βρίσκεται στις τεχνικές κατασκευής του ψηφιδωτού. Τα φυσικά πετρώματα που χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία του διέθεταν περιορισμένη χρωματική γκάμα, γεγονός που μπορεί να οδήγησε σε μια πιο μελαμψή απόχρωση για τον Αλέξανδρο. Επίσης, το πέρασμα του χρόνου και η φθορά του υλικού μπορεί να έχουν αλλοιώσει τα αρχικά χρώματα, κάνοντας τον τόνο του δέρματος να φαίνεται πιο σκούρος απ’ ό,τι ήταν όταν δημιουργήθηκε.

Υπάρχει και η θεωρία ότι η σκοτεινότερη απόχρωση του δέρματος του Αλέξανδρου μπορεί να έχει συμβολικό χαρακτήρα. Στην αρχαία ελληνική τέχνη, οι μορφές των ηρώων και των ηγετών διαφοροποιούνταν χρωματικά για να τονιστεί η δύναμη, η σοβαρότητα και η θεϊκή τους φύση. Σε αντίθεση με τον Δαρείο, που παρουσιάζεται με πιο απαλούς τόνους και μια έκφραση πανικού, ο Αλέξανδρος αποδίδεται με έντονες σκιές και δυναμική στάση, δίνοντας έμφαση στον ρόλο του ως ασταμάτητου στρατηλάτη.

Παρόλο που δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη απάντηση, οι περισσότερες ενδείξεις οδηγούν στο ότι η πιο σκούρα απόχρωση του δέρματος του Αλέξανδρου στο ψηφιδωτό της Ισσού δεν αντανακλά απαραίτητα τα φυσικά χαρακτηριστικά του, αλλά είναι αποτέλεσμα καλλιτεχνικής επιλογής, τεχνικών περιορισμών και της φθοράς του χρόνου. Το ψηφιδωτό παραμένει μία από τις πιο εμβληματικές απεικονίσεις του Αλέξανδρου, μεταφέροντας τη δόξα και τη δυναμική του ακόμα και αιώνες μετά τη δημιουργία του.