Αφού έκανε τη μεγαλύτερη δολοφονία στην ιστορία της μουσικής, έκατσε στο πεζοδρόμιο και διάβασε το βιβλίο του μέχρι να τον συλλάβουν

Ήταν 8 Δεκεμβρίου 1980 όταν η παγκόσμια μουσική ιστορία σταμάτησε απότομα έξω από την είσοδο του κτιρίου Dakota στη Νέα Υόρκη. Ο Τζον Λένον, ηγετική μορφή των Beatles, ακτιβιστής για την ειρήνη και ίνδαλμα εκατομμυρίων, έπεσε νεκρός από τέσσερις σφαίρες που έριξε εναντίον του ένας άντρας που στεκόταν σιωπηλά στη σκιά. Το όνομα αυτού του άντρα ήταν Μαρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν, και η πράξη του δεν έμοιαζε με καμία άλλη στην ιστορία της μουσικής. Όχι μόνο επειδή στέρησε τη ζωή ενός καλλιτέχνη-σύμβολο, αλλά επειδή ο τρόπος που το έκανε και η συμπεριφορά του αμέσως μετά ήταν απόκοσμα ψυχρή, σχεδόν θεατρική.

Ο Τσάπμαν είχε ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη από τη Χονολουλού με μοναδικό σκοπό να σκοτώσει τον Λένον. Τον είχε παρακολουθήσει μέρες ολόκληρες. Το ίδιο απόγευμα, είχε πλησιάσει τον Λένον, του είχε ζητήσει αυτόγραφο, και μάλιστα ένας φωτογράφος απαθανάτισε εκείνη τη στιγμή. Λίγες ώρες αργότερα, όταν ο Λένον και η Γιόκο Όνο επέστρεφαν στο διαμέρισμά τους, ο Τσάπμαν τους περίμενε στην είσοδο. Χωρίς να μιλήσει, σήκωσε το περίστροφό του και πυροβόλησε πέντε φορές. Τέσσερις από τις σφαίρες χτύπησαν τον Λένον στην πλάτη και στον ώμο. Ο Τζον κατάφερε να φτάσει ως το θυρωρείο πριν καταρρεύσει, αιμόφυρτος. Ήταν ήδη αργά.

Αυτό όμως που σόκαρε ακόμα περισσότερο τις αρχές και την κοινή γνώμη ήταν αυτό που συνέβη στη συνέχεια. Ο δράστης δεν προσπάθησε να ξεφύγει. Δεν έτρεξε, δεν έκρυψε το όπλο. Έμεινε στο πεζοδρόμιο, έβγαλε ένα αντίτυπο του μυθιστορήματος The Catcher in the Rye του J.D. Salinger και κάθισε ήσυχα να το διαβάζει μέχρι να φτάσει η αστυνομία. Όταν οι αστυνομικοί τον πλησίασαν και τον ακινητοποίησαν, εκείνος δεν προέβαλε αντίσταση. Αντιθέτως, τους είπε ήρεμα: «Μην ανησυχείτε. Μόλις σκότωσα τον Τζον Λένον». Στο βιβλίο είχε γράψει: «Αυτή είναι η δήλωσή μου», και είχε υπογράψει με το όνομα του ήρωα του βιβλίου, Χόλντεν Κόλφιλντ.

Ο Τσάπμαν είχε εμμονή με το The Catcher in the Rye. Είχε ταυτιστεί σε επικίνδυνο βαθμό με τον κυνικό και αποξενωμένο έφηβο που περιγράφει ο Σάλιντζερ. Για τον Τσάπμαν, ο Λένον ήταν ο ορισμός του “ψεύτικου” ανθρώπου – του phony, όπως λέει επανειλημμένα ο Χόλντεν στο βιβλίο. Ο ίδιος έβλεπε αντίφαση ανάμεσα στο μήνυμα της ειρήνης και της λιτότητας που πρόβαλε ο Λένον και τον πλούτο και τη φήμη που απολάμβανε. Είχε φτάσει στο σημείο να θεωρεί τη δολοφονία ως μια “δήλωση καθαρότητας”, μια «τιμωρία» για το ότι ο Λένον είχε απομακρυνθεί από τα ιδανικά του. Αυτή η παράνοια ντυμένη με λογοτεχνική εμμονή ήταν που έκανε το έγκλημα τόσο αλλόκοτο.

Το Catcher in the Rye είχε ήδη συνδεθεί με άλλες ακραίες ενέργειες. Στη δεκαετία του ’60 και του ’70, το βιβλίο είχε απαγορευτεί σε σχολεία, ενώ συνδέθηκε και με άλλες εγκληματικές προσωπικότητες, πυροδοτώντας θεωρίες πως κάποιοι το ερμήνευαν ως «εντολή» ή «προφητεία». Στην περίπτωση του Τσάπμαν, το βιβλίο λειτούργησε σαν καθρέφτης και σαν οδηγός. Έγινε η φωνή που του επιβεβαίωνε πως έπρεπε να “καθαρίσει” τον κόσμο από έναν “ψεύτικο ήρωα”. Η ταύτισή του δεν ήταν απλή. Ήταν απόλυτη. Είχε αντιγράψει αποσπάσματα, τα διάβαζε ξανά και ξανά, τα είχε εντυπώσει στο μυαλό του σαν μάντρα.

Η σύλληψή του δεν ήταν το τέλος της ιστορίας. Ήταν η αρχή ενός ψυχολογικού και νομικού δράματος που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ο Τσάπμαν δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη με ειλικρίνεια. Κατά τη διάρκεια της δίκης του, άλλαξε την υπερασπιστική του γραμμή πολλές φορές. Εμφανίστηκε αρχικά ως άτομο που είχε πλήρη επίγνωση της πράξης του, αλλά στη συνέχεια προσπάθησε να παρουσιαστεί ως ψυχικά ασταθής. Κάθε φορά που ζητά αναστολή ποινής, οι συγγενείς του Λένον και η κοινωνία αντιδρούν έντονα. Μέχρι σήμερα, παραμένει έγκλειστος, και η πράξη του εξακολουθεί να στοιχειώνει τη μουσική ιστορία.

Ο φόνος του Τζον Λένον δεν ήταν απλώς η αφαίρεση μιας ζωής. Ήταν η συντριβή ενός ονείρου, ενός παγκόσμιου συμβόλου που πίστεψε ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο με μουσική και ειρήνη. Το γεγονός ότι ο δολοφόνος του επέλεξε να καθίσει και να διαβάσει ένα βιβλίο γεμάτο υπαρξιακά διλήμματα και αμφισβήτηση, την ίδια στιγμή που το αίμα έσταζε στο πεζοδρόμιο, δίνει σε αυτή την ιστορία μια φρικιαστική, σχεδόν θεατρική διάσταση. Δεν ήταν μόνο ένας φόνος. Ήταν μια σκοτεινή σκηνή βγαλμένη από παράλογο έργο, με τον δράστη να διαβάζει σιωπηλά τις σελίδες που τον είχαν οδηγήσει στην παράνοια.