Τι απάντησε ο Πάπας όταν ο Χίτλερ του έστειλε συγχαρητήριο τηλεγράφημα;

Ήταν Φεβρουάριος του 1936 όταν ο Αδόλφος Χίτλερ έστειλε στον Πάπα Πίο ΙΑ΄ συγχαρητήριο τηλεγράφημα για την επέτειο της ανάρρησής του στον θρόνο. Ήταν μια χειρονομία υποκριτικής ευγένειας από τον ηγέτη του Τρίτου Ράιχ, που ήδη είχε δείξει τις διαθέσεις του απέναντι στην Εκκλησία. Κι όμως, η απάντηση του Πάπα δεν ήταν διπλωματική, αλλά εκρηκτική.

Η απάντηση του Πίου ΙΑ΄ ήταν ένα αυστηρό κείμενο, που παρέδωσε στον Γερμανό πρέσβη με εντολή να το διαβιβάσει προσωπικά στον Χίτλερ. Μέσα σε λίγες παραγράφους, ο Πάπας ξεσπούσε κατά του ναζιστικού καθεστώτος, κατηγορώντας το για καταπάτηση της θρησκευτικής ελευθερίας, για διώξεις κληρικών και πιστών, και για αλλοίωση της χριστιανικής ηθικής με μια παγανιστική ιδεολογία.

Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ράιχ, Κόνσταντιν φον Νόιρατ, έδωσε εντολή να μη δοθεί το μήνυμα στον Χίτλερ. Ο Πάπας όμως απαίτησε – και επέμεινε – να φτάσει στα χέρια του αποδέκτη. «Δεν είναι προσωπική επιστολή, είναι πράξη καθήκοντος», φέρεται να είπε. Το μήνυμα παραδόθηκε και έκτοτε ο Πάπας έγινε κόκκινο πανί για τους Ναζί.

Ο Πίος ΙΑ΄ συνέχισε τις επιθέσεις του και δημόσια. Το 1937 υπέγραψε την εγκύκλιο «Mit brennender Sorge» (“Με καυχή φροντίδα”), γραμμένη στα γερμανικά, και διοχετεύθηκε μυστικά σε όλες τις καθολικές εκκλησίες της Γερμανίας. Την Κυριακή των Βαΐων διαβάστηκε από άμβωνος ταυτόχρονα σε κάθε ναό της χώρας. Ήταν η πρώτη φορά που το Βατικανό αντιτάχθηκε τόσο ανοιχτά στον Χίτλερ.

Ο Πίος ΙΑ΄ έμεινε στη μνήμη όχι μόνο ως Πάπας, αλλά και ως ηθικός αντίπαλος του ναζισμού, από την πρώτη στιγμή. Δεν χρειάστηκε να περιμένει τον πόλεμο για να αντιδράσει. Αντέδρασε όταν όλοι σιωπούσαν.