Η Ιωάννα στο Έχω Παιδιά δεν κάνει λάθος, το Παγκράτι παλιά λεγόταν και Η Παγκράτη

Μια απο τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της σειράς Έχω Παιδιά, είναι όταν η Ιωάννα –το απόλυτο icon της Κηφισιάς με το Gucci attitude και τη σαρκαστική φινέτσα της Αθηνάς Οικονομάκου– αναφέρεται στη Παγκράτη

Και φυσικά, οι υπόλοιποι με αγανάκτηση τη διορθώνουν, γιατί φυσικά είναι το Παγκράτι. Μόνο που, όπως αποδεικνύεται, η Ιωάννα δεν είχε και τόσο άδικο.

Γιατί ναι. Το Παγκράτι παλιά λεγόταν και “Η Παγκράτη”.

Το όνομα της ιστορικής αυτής συνοικίας έχει ρίζες που πάνε πίσω στην αρχαιότητα. Το Παγκράτι πήρε την ονομασία του από τον θεό Πάγκρατη, προσωποποίηση της απόλυτης δύναμης – παν + κράτος. Πνεύμα της ισχύος, της υπεροχής, της επιβολής. Από το ίδιο όνομα προέρχεται και το ολυμπιακό άθλημα παγκράτιο, ένα βίαιο μείγμα πάλης και πυγμαχίας. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση και τα αρχαιολογικά συμφραζόμενα, πιθανότατα υπήρχε ιερό ή βωμός του Παγκράτη κοντά στον Ιλισό, στον δρόμο προς τον Υμηττό.

Όμως αυτό που λίγοι ξέρουν, είναι ότι το τοπωνύμιο διατηρήθηκε ως “η Παγκράτη” μέχρι και τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, ειδικά στην προφορική παράδοση και σε παλιούς χάρτες.

Ο μεγάλος αρχιτέκτονας και ιστορικός της Αθήνας Κώστας Μπίρης αναφέρει ρητά ότι πριν αποκτήσει οριστικά τη μορφή συνοικίας, η περιοχή αποκαλούνταν εναλλάξ “το Παγκράτι” και “η Παγκράτη”, κάτι που επιβεβαιώνεται και από την παράδοση των κατοίκων, αλλά και από παλαιά έγγραφα και λεξικά του Μεσοπολέμου.

Ο τύπος “η Παγκράτη” μπορεί να φαντάζει παράξενος σε σύγχρονα αυτιά, αλλά δεν ήταν γλωσσικό λάθος. Ήταν τοπικό και ιστορικά καταγραμμένο όνομα, που χάθηκε σιγά σιγά, όπως και τόσα άλλα γλωσσικά αποτυπώματα της παλιάς Αθήνας. Αντίστοιχα, μέχρι και τα τέλη του 19ου αιώνα η περιοχή αναφερόταν και ως εκτός σχεδίου πόλεως, με ξεκάθαρο χαρακτήρα μικρού προαστίου, μέχρι να ενταχθεί στο αστικό πλέγμα με το “Διάγραμμα Ρυμοτομίας της Συνοικίας Βατραχονησίου” το 1886.

Και η Ιωάννα από το Έχω Παιδιά;