Η πιο καθαρή πόλη του κόσμου κάποτε ήταν πνιγμένη στα σκουπίδια και δεν είχε ούτε αποχέτευση. Έφτιαξαν τα πάντα για τους Ολυμπιακούς.

Σήμερα, αν πετάξεις χαρτί στον δρόμο στο Τόκιο, θα σε κοιτάξουν σαν να έβρισες θεότητα. Κι όμως, κάποτε η ίδια πόλη έπνιγε τη μύτη σου από τη μυρωδιά. Μέχρι και τη δεκαετία του 1960, το Τόκιο δεν ήταν ούτε καθαρό, ούτε ήσυχο, ούτε τακτοποιημένο. Ήταν βρώμικο, χαοτικό, γεμάτο παραγκουπόλεις, με ελάχιστο αποχετευτικό σύστημα, λασπωμένους δρόμους, και σοβαρά προβλήματα υγιεινής.

Η ραγδαία εκβιομηχάνιση της Ιαπωνίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έφερε μαζί της ρύπανση και ασφυξία. Οι ποταμοί έβραζαν από χημικά απόβλητα, τα σπίτια πετούσαν τα λύματά τους σε ανοιχτές τάφρους, και τα σκουπίδια στοιβάζονταν έξω από μαγαζιά, ειδικά στις πυκνοκατοικημένες συνοικίες.

Αυτό όμως έπρεπε να αλλάξει γρήγορα, γιατί η Ιαπωνία είχε αναλάβει να διοργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1964. Για τη χώρα, ήταν κάτι παραπάνω από αθλητικό γεγονός – ήταν μια ευκαιρία να επανασυστηθεί στον κόσμο, ως σύγχρονο, προηγμένο, αξιόπιστο κράτος.

Μέσα σε λίγα χρόνια, το Τόκιο αναγεννήθηκε. Δημιουργήθηκαν αποχετευτικά δίκτυα, μονάδες καθαρισμού νερού, υπόγειες υποδομές, συγκοινωνίες ακριβείας και κανόνες για τα πάντα – από τη διαχείριση απορριμμάτων μέχρι την πειθαρχία στα σχολεία.

Η καθαριότητα δεν ήταν μόνο υπόθεση των δήμων. Έγινε θέμα κουλτούρας, υπερηφάνειας και τιμής. Οι μαθητές καθάριζαν τις τάξεις τους. Οι εργαζόμενοι σκούπιζαν τα πεζοδρόμια έξω απ’ τα γραφεία τους. Δεν το επέβαλε ο νόμος· το επέβαλε η κοινωνία.

Σταδιακά, το Τόκιο έγινε πρότυπο πόλης. Καθαρότερο κι από πόλεις με πενταπλάσιο προϋπολογισμό. Και όλα ξεκίνησαν από μια ντροπή που δεν ήθελαν να δείξουν στους Ολυμπιακούς επισκέπτες.

Σήμερα, το Τόκιο δεν έχει σχεδόν καθόλου κάδους στους δρόμους, κι όμως δεν έχει και σκουπίδια. Όχι γιατί δεν υπάρχουν – αλλά γιατί κανείς δεν τα πετάει κάτω. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο ολυμπιακό μετάλλιο που δεν καταγράφηκε ποτέ.