Τι έτρωγαν οι αρχαίοι Ρωμαίοι για πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό

Η μέρα για έναν πολίτη της Αρχαίας Ρώμης ξεκινούσε νωρίς. Δεν υπήρχαν καφέδες ή γλυκά πρωινά. Το λεγόμενο ientaculum ήταν συνήθως κάτι απλό: λίγο ψωμί από κριθάρι ή σιτάρι, ίσως με τυρί, ελιές ή και μέλι. Πολλοί έτρωγαν απλώς ό,τι είχε περισσέψει από την προηγούμενη μέρα. Το πρωινό ήταν σύντομο και λειτουργικό, κυρίως για να ξεκινήσει η εργάσιμη μέρα.

Το κύριο γεύμα της ημέρας λεγόταν cena. Αυτό γινόταν αργά το μεσημέρι ή νωρίς το απόγευμα και μπορούσε να είναι είτε λιτό είτε μεγαλοπρεπές, ανάλογα με την κοινωνική τάξη. Οι φτωχοί έτρωγαν όσπρια, λαχανικά, ψωμί και ίσως λίγη σάλτσα από ψάρι. Οι πλούσιοι όμως περνούσαν ώρες στο τραπέζι: σερβίρονταν κρέας, πουλερικά, ψάρια, αυγά, σαλάτες με ξίδι ή γάρο, φρούτα, κρασί και πιάτα με περίτεχνες σάλτσες. Συχνά, υπήρχε σειρά πιάτων — από gustatio (ορεκτικά), μέχρι prima mensa (κυρίως πιάτο) και secunda mensa (επιδόρπιο).

Το βραδινό, το vesperna, δεν το έτρωγαν όλοι. Οι πλούσιοι το είχαν σχεδόν καταργήσει, καθώς η cena τους ήταν τόσο χορταστική που δεν το χρειάζονταν. Οι φτωχότεροι όμως έτρωγαν συχνά λίγο ψωμί, τυρί ή βραστά λαχανικά. Ήταν κάτι ελαφρύ, απλό και συνήθως χωρίς κρέας.

Το φαγητό στη Ρώμη δεν ήταν απλώς ανάγκη. Ήταν κοινωνικό γεγονός, ειδικά για την ελίτ. Υπήρχαν δείπνα με καλεσμένους, υπηρέτες, μουσική και συζητήσεις για φιλοσοφία, πολιτική και ποίηση. Το κρασί ήταν πανταχού παρόν, αραιωμένο με νερό, και συνοδευόταν συχνά από μικρά πιάτα με ξηρούς καρπούς, σύκα ή ελιές.

Στην άλλη άκρη της κοινωνίας, οι δούλοι και οι εργάτες έτρωγαν λιτά και γρήγορα. Ο μούστος, οι χυλοί από κεχρί ή φακές και το φτηνό ψωμί ήταν η βάση της διατροφής τους. Κρέας έβλεπαν σπάνια και μόνο από υπολείμματα κυρίων.

Η καθημερινή διατροφή των Ρωμαίων αντικατόπτριζε την κοινωνική δομή της αυτοκρατορίας: στο τραπέζι τους υπήρχε ποικιλία, αλλά και ανισότητα. Από το ξερό ψωμί των φτωχών μέχρι το παγώνι γεμιστό με αυγά ορτυκιού των πλουσίων, η γεύση είχε τάξη.