Το σώμα σου όπως το βλέπει ο εγκέφαλός σου είναι τερατώδες, παραμορφωμένο και γεμάτο χείλη και χέρια

Μέσα στο κρανίο σου δεν κατοικεί η εικόνα σου στον καθρέφτη. Κατοικεί ένα τέρας με τεράστια χείλη, γιγάντια χέρια, φουσκωμένη γλώσσα και πόδια που δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου. Είναι το «Cortical Homunculus», η αναπαράσταση του σώματός σου όπως το έχει καταγράψει ο ίδιος σου ο εγκέφαλος. Όχι με βάση την όψη, αλλά με βάση τη σημασία.

Αυτό το παραμορφωμένο ον δεν είναι σύλληψη κάποιου φουτουριστικού καλλιτέχνη. Είναι επιστημονικό εργαλείο, βασισμένο σε χάρτες του εγκεφαλικού φλοιού. Σε αυτά τα νοητικά τοπία, τα μέρη του σώματος που έχουν πλούσιο νευρικό δίκτυο —όπως τα δάχτυλα ή τα χείλη— αποδίδονται τεράστια. Όσα δεν στέλνουν σχεδόν κανένα σήμα —όπως η κοιλιά ή η πλάτη— μικραίνουν μέχρι να εξαφανιστούν.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σχεδόν γκροτέσκο ανθρωπάκι. Όχι όμως φανταστικό. Αυτό είσαι για τον εγκέφαλό σου. Ένα σώμα που ζυγίζεται όχι με μέτρα και κιλά, αλλά με νευρικά σήματα, προτεραιότητες και σιωπές. Ένα πλάσμα γεμάτο αφή, ήχο και γεύση, που δεν ενδιαφέρεται καθόλου για συμμετρία, αισθητική ή μέγεθος.

Υπάρχουν δύο τέτοιοι χάρτες. Ο ένας δείχνει πώς ο εγκέφαλος ελέγχει το σώμα. Ο άλλος πώς λαμβάνει τις αισθήσεις από αυτό. Και στους δύο, τα ίδια μέρη μονοπωλούν το ενδιαφέρον. Τα χέρια και το πρόσωπο είναι βασιλιάδες. Το υπόλοιπο σώμα απλώς… ακολουθεί.

Η ανακάλυψη αυτή δεν είναι νέα. Ονομάζεται «φλοιώδης αναπαράσταση του σώματος» και μελετήθηκε εντατικά από τον Wilder Penfield στον 20ό αιώνα. Εκείνος ανέπτυξε τις πρώτες γραφικές αποτυπώσεις αυτού του εσωτερικού τέρατος. Και από τότε, κάθε φορά που το βλέπεις, σε στοιχειώνει. Γιατί σου υπενθυμίζει ότι ο εαυτός σου, μέσα στο κεφάλι σου, δεν είναι αυτός που νομίζεις.

Το πιο εντυπωσιακό; Αυτή η εικόνα δεν είναι σταθερή. Αν χάσεις ένα δάχτυλο ή τυφλωθείς, το «τέρας» αλλάζει σχήμα. Για τον εγκέφαλο, το σώμα είναι ένας συνεχώς επαναδιαπραγματευόμενος χάρτης. Και η δική σου μορφή, όπως την αντιλαμβάνεται εκείνος, είναι θέμα… σημασίας.