Οι ευρωπαϊκές διοργανώσεις στο μπάσκετ: Πώς λειτουργούν, ποιοι συμμετέχουν και τι απαιτείται

Στο ευρωπαϊκό μπάσκετ, υπάρχουν τρεις βασικές διασυλλογικές διοργανώσεις: η EuroLeague, το EuroCup και το Basketball Champions League (BCL). Κάθε μία έχει διαφορετική αίγλη, σύστημα συμμετοχής και οικονομικές απαιτήσεις.

Η EuroLeague θεωρείται η κορυφαία διοργάνωση, με συμμετοχή ελίτ ομάδων όπως η Ρεάλ Μαδρίτης, ο Ολυμπιακός, ο Παναθηναϊκός και η Μπαρτσελόνα. Εδώ συμμετέχουν κυρίως ομάδες με πολυετή κλειστά συμβόλαια (licensed teams). Υπάρχουν και wild cards για ομάδες με ισχυρό brand ή εμπορική αξία, ενώ η κατάκτηση του EuroCup εξασφαλίζει μία θέση. Το απαιτούμενο ετήσιο μπάτζετ για ανταγωνιστική παρουσία στην EuroLeague κυμαίνεται από 12 έως 25 εκατ. ευρώ.

Η EuroCup, δεύτερη τη τάξει διοργάνωση της Euroleague Basketball, περιλαμβάνει δυνατές ομάδες που δεν προκρίνονται στην EuroLeague. Η συμμετοχή γίνεται με πρόσκληση, ενώ λαμβάνονται υπόψη η αγωνιστική εικόνα, η αγορά και η δυναμική του συλλόγου. Δεν υπάρχει αυτόματη πρόκριση μέσω εθνικού τίτλου. Για να είναι ανταγωνιστική μια ομάδα στο EuroCup, χρειάζεται μπάτζετ περίπου 4–8 εκατ. ευρώ.

Το Basketball Champions League (BCL) διοργανώνεται από τη FIBA και προωθεί τη συμμετοχή βάσει αγωνιστικών κριτηρίων. Οι ομάδες επιλέγονται από την τελική τους θέση στο εθνικό πρωτάθλημα, ενώ υπάρχουν και προκριματικοί γύροι. Η BCL ενισχύει τη διαφάνεια και τις καθαρές αθλητικές διαδικασίες. Το απαιτούμενο μπάτζετ κυμαίνεται από 1 έως 4 εκατ. ευρώ, καθιστώντας τη διοργάνωση πιο προσβάσιμη για ομάδες με χαμηλότερα οικονομικά δεδομένα.

Καθεμία από αυτές τις τρεις διοργανώσεις αντανακλά διαφορετική φιλοσοφία: από την κλειστή εμπορική ελίτ της EuroLeague, μέχρι το πιο δημοκρατικό και ανταγωνιστικό μοντέλο της FIBA. Όλες όμως έχουν κοινό στόχο: την ανάδειξη του κορυφαίου ευρωπαϊκού συλλόγου μπάσκετ.

Η πιο παλιά και ιστορικά φορτισμένη από αυτές είναι η EuroLeague, η οποία ξεκίνησε το 1958 ως FIBA European Champions Cup, με συμμετοχή μόνο των πρωταθλητών κάθε χώρας. Το 2000, σημειώθηκε μια καθοριστική ρήξη: οι ισχυρότερες ομάδες αποσχίστηκαν από τη FIBA και δημιούργησαν την ανεξάρτητη Euroleague Basketball, η οποία διαχειρίζεται από τότε τη διοργάνωση με εμπορικά και επιχειρηματικά κριτήρια. Αν και η σύγχρονη EuroLeague έχει ιδιωτικό χαρακτήρα, θεωρείται η άμεση συνέχεια της παλαιότερης διασυλλογικής διοργάνωσης.

Το EuroCup, που ξεκίνησε το 2002, δημιουργήθηκε από την ίδια οργάνωση (Euroleague Basketball) ως δεύτερη τη τάξει διοργάνωση, και ουσιαστικά διαδέχθηκε τις ιστορικές διοργανώσεις της FIBA όπως το Saporta Cup (Κύπελλο Κυπελλούχων) και το Korac Cup, τα οποία καταργήθηκαν εκείνη τη χρονιά. Το EuroCup συγκεντρώνει ομάδες υψηλού επιπέδου που δεν συμμετέχουν στην EuroLeague, με βάση εμπορικά και αγωνιστικά κριτήρια.

Αντίθετα, το Basketball Champions League (BCL) ιδρύθηκε το 2016 από τη FIBA ως προσπάθεια επανελέγχου του ευρωπαϊκού μπάσκετ, μετά την απώλεια των κορυφαίων διοργανώσεων. Το BCL δεν έχει άμεση ιστορική συνέχεια από παλαιότερες διοργανώσεις, όμως βασίζεται σε αθλητικά κριτήρια συμμετοχής, δίνοντας προτεραιότητα στις επιδόσεις στα εθνικά πρωταθλήματα. Προβάλλεται ως πιο «δημοκρατική» και λιγότερο κλειστή διοργάνωση, σε αντίθεση με το μοντέλο της EuroLeague.

Έτσι, η EuroLeague είναι ο άμεσος διάδοχος της ιστορικής διοργάνωσης της FIBA, το EuroCup αντικατέστησε τις μεσαίες διοργανώσεις του παρελθόντος, και το BCL επιχειρεί να επαναφέρει τη λογική του ανοιχτού, αγωνιστικά αξιοκρατικού μπάσκετ στην Ευρώπη. Κάθε διοργάνωση έχει διαφορετική φιλοσοφία, ιστορία και στόχους, αλλά όλες συνθέτουν το σύγχρονο τοπίο του ευρωπαϊκού συλλογικού μπάσκετ.

Για την… ιστορία ο μέσος όρος μπάτζετ των ελληνικών ομάδων μπάσκετ που δεν περιλαμβάνουν Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό κυμαίνεται, τα τελευταία χρόνια, περίπου μεταξύ 500.000 και 1,5 εκατομμυρίου ευρώ ανά σεζόν. Φυσικά, το ακριβές ποσό εξαρτάται από τη δυναμική και τους στόχους κάθε ομάδας.