«Μετρητά = Κοινωνική ελευθερία»: Η Ελβετία θωράκισε με δημοψήφισμα τη χρήση μετρητών εκθέτοντας τη συντεχνία της ψηφιακής σκλαβιάς

Η ύπαρξη μετρητών σε μια οικονομία είναι ακρογωνιαίος λίθος πολιτικής ελευθερίας. Αυτό ακριβώς έκρινε και αποφάσισε ο λαός της Ελβετίας, σε μια περίοδο που η αφηνιασμένη Ευρώπη αδημονεί να επιβάλει το ψηφιακό χρήμα. Και σε μια εποχή που στην Ελλάδα οι ιδιωτικές τράπεζες έχουν γίνει γενικός «μπάστακας» σε όλες τις ζωτικές δοσοληψίες, με τελευταία την καταβολή ενοικίου να γίνεται υποχρεωτικά μέσω τραπεζικού λογαριασμού από την 1η Απριλίου 2026.

Απέναντι στον ψηφιακό κλοιό που σφίγγει τις οικονομίες της Ευρώπης, τα παραδομένα κράτη θέτουν τις βάσεις για τη σκλαβιά τους και τα σοβαρά κράτη θωρακίζουν τις ελευθερίες τους. Η Ελβετία, ως χώρα που διοικείται με σύστημα άμεσης δημοκρατίας, είναι ίσως η μοναδική περίπτωση στην Ευρώπη όπου η φωνή του λαού δεν καταπνίγεται από τόνους εξουσιαστικής φίμωσης και προπαγάνδας. Εκεί που η φωνή του λαού ακούστηκε ακέραιη και ανόθευτη, οι πολίτες απαίτησαν τη διατήρηση των μετρητών και την κατοχύρωση της αδιάκοπης χρήσης τους από το Ελβετικό σύνταγμα.

Το 73% των ψηφοφόρων έκρινε ότι το φυσικό χρήμα δεν θα πρέπει να λείψει ποτέ από την εγχώρια οικονομία, εκτιμώντας τα μετρητά ως μέσο συναλλαγής που εξασφαλίζει την ελευθερία επιλογής, την οικονομική ασφάλεια, την ιδιωτικότητα και την κοινωνική συνοχή. Και άρα η χρήση τους θα πρέπει να είναι κατοχυρωμένο δικαίωμα, όπως και έγινε.

Σε αυτήν την πραγματικά ιστορική απόφαση, οι Ελβετοί αναγνωρίζουν ότι μόνο τα μετρητά μπορούν να εξασφαλίσουν την οικονομική ισότητα, αφού είναι απαραίτητα σε ευάλωτες ομάδες όπως ηλικιωμένοι, τεχνολογικά αναλφάβητοι και άτομα με αναπηρίες.

Επιπλέον αναγνωρίζεται ότι μόνο τα μετρητά μπορούν να διασφαλίσουν την ιδιωτικότητα και την ελευθερία των συναλλαγών, λειτουργώντας ως ασπίδα προστασίας απέναντι στους ιδιοτελείς μεσάζοντες όπως οι τράπεζες, οι Big Tech ή ακόμα – ακόμα και ένα δεσποτικό κράτος. Ενώ οι ψηφιακές πληρωμές αποτελούν «μαγνήτη» κατανομής προσωπικών δεδομένων, τα μετρητά είναι το ακριβώς αντίθετο: ένα συνταγματικό «φράγμα» που αποκλείει τον Μεγάλο Αδερφό έξω από το ιδιωτικό απόρρητο και εν γένει έξω από τον έλεγχο της ζωής μας.

Οι Ελβετοί επιθυμούν να διατηρήσουν μια ανθρώπινη οικονομία όπου οι απλές κοινωνικές συναλλαγές (όπως πχ. το χαρτζιλίκι, το φιλοδώρημα, ο έρανος κ.λπ) δεν θα επιθεωρούνται από έναν άγρυπνο ψηφιακό οφθαλμό που θα καταγράφει τα πάντα.

Ένα τρίτο σημαντικό επιχείρημα που αναπτύχθηκε από πολλούς Ελβετούς αναλυτές κατά τη συζήτηση στα πλαίσια του δημοψηφίσματος, είναι η σημαντικότητα των μετρητών σε θέματα εθνικής ασφάλειας, ανθεκτικότητας σε κρίσεις, εθνικής ανεξαρτησίας και νομισματικής σταθερότητας.

Σε περιπτώσεις πολέμου, φυσικών καταστροφών, ενεργειακών βλαβών ή κυβερνοεπιθέσεων, όποτε και αν πάψει να λειτουργεί το ρεύμα, συνεχίζει να «λειτουργεί» το μετρητό. Το είδαμε και με τα μαζικά μπλακ άουτ πέρυσι στην Ισπανία και την Πορτογαλία  όπου παρέλυσε κάθε σύστημα πληροφορικής, κάθε αυτοματισμός, κάθε υπηρεσία, ενώ οι ηλεκτρονικές συναλλαγές πάγωσαν και ολόκληρη η αγορά υπέστη «έμφραγμα». Και αν ακόμα δεν υπήρχαν ποτέ χαρτονομίσματα, για τέτοιες στιγμές θα έπρεπε να εφευρεθούν.

Αντιθέτως με χώρες που παραδίδουν όλα τα «ασημικά» της κυριαρχίας τους (όπως η Ελλάδα), οι Ελβετοί θέλουν να διατηρήσουν τον έλεγχο του εθνικού τους νομίσματος (ελβετικό φράγκο) χωρίς εξαρτήσεις από διεθνή ψηφιακά συστήματα, κάτι που εξασφαλίζει οικονομική ανεξαρτησία, πολιτική ευελιξία και «ελαστικότητα» στην αγορά.

Το ελβετικό δημοψήφισμα έρχεται να ταράξει τα ευρωπαϊκά «ύδατα», σε μια χρονική στιγμή που οι ψηφιακές πληρωμές αυξάνονται γεωμετρικά, όσο οι κυβερνήσεις υποσκάπτουν μεθοδικά τη χρήση φυσικού χρήματος.

Τα περιστατικά διαρροής προσωπικών δεδομένων πληθαίνουν συνεχώς και δημιουργούν κλίμα γενικευμένης ανασφάλειας που όμως δεν βρίσκει δίοδο να εκφραστεί από τα συστημικά μέσα. Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων ούτε καν τολμούν να θέσουν ερώτημα για την επιδιωκόμενη κατάργηση των μετρητών, για να μην αποκαλυφθεί η μαζική αποδοκιμασία του κόσμου σε αυτό το σενάριο.

Το σύστημα προτιμά να δελεάζει μέρα με τη μέρα τον πολίτη, κρατώντας τον στο δόκανο της συνήθειας, της ευκολίας, της «ασφάλειας», της ταχύτητας, όσο η ιδέα των μετρητών παραμένει πρόσκαιρα σε μια γωνιά σαν αποκούμπι επιλογής, μέχρι την ημέρα που θα κηρυχτούν «ξεπερασμένα» και θα αποσυρθούν. Εδώ άπτεται και στον κάθε πολίτη το κατά πόσο θα καταθέτει «ψήφο» στήριξης στα μετρητά με το να τα χρησιμοποιεί στις αγορές του ή θα διευκολύνει την επιδιωκόμενη ψηφιακή σκλαβιά, με το να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό χρήμα για τα πάντα.

Το δίδαγμα που προσφέρουν οι Ελβετοί απέναντι στην ψηφιακή μέγγενη που περισφίγγει την Ευρώπη είναι ότι το φυσικό νόμισμα ήταν, είναι, και θα παραμείνει το θεμέλιο για προσωπική, κοινωνική και εθνική ελευθερία.