Έκαιγε χωριά, σκότωνε Έλληνες, καταλάμβανε περιουσίες – Ποιος ήταν ο Τοπάλ Οσμάν

Δεν ήταν στρατηγός. Δεν ήταν υπουργός. Κι όμως, για μια δεκαετία, ο Τοπάλ Οσμάν κινούσε το φόβο και τον θάνατο στον Πόντο με τρόπο που ούτε ο ίδιος ο τουρκικός στρατός δεν μπορούσε να πετύχει. Ήταν παραστρατιωτικός, αυτοανακηρυγμένος δήμαρχος, έμπορος ζώων, αρχηγός ένοπλης συμμορίας και προσωπικός προστάτης του Μουσταφά Κεμάλ. Οι Έλληνες του Πόντου τον θυμούνται με τρεις λέξεις: φωτιά, μαχαίρι, αίμα.

Ο Τοπάλ Οσμάν γεννήθηκε το 1883 στο Γκιρεσούν, πόλη του Πόντου. Έχασε το ένα του πόδι στους Βαλκανικούς Πολέμους, εξ ου και το παρατσούκλι «Τοπάλ» – δηλαδή κουτσός. Όταν ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, δεν επέστρεψε στον στρατό. Έφτιαξε τη δική του δύναμη: συμμορίτες, κατάδικοι, πεινασμένοι και οπλισμένοι. Έκαναν επιδρομές, άνοιγαν φυλακές, λήστευαν αποθήκες, και έβαλαν στόχο τον ελληνικό πληθυσμό του Πόντου.

Δεν ήταν μυστικό. Οι Έλληνες του Πόντου είχαν ήδη ξεκινήσει να εκτοπίζονται, αλλά ο Οσμάν το πήγε παραπέρα. Επιθέσεις σε χωριά, σφαγές αμάχων, αρπαγή ζώων και περιουσιών, βιασμοί και απαγωγές. Χωρίς εντολή. Χωρίς έλεγχο. Κι όταν τον ρωτούσαν, απαντούσε: «Το κάνω για το έθνος».

Το 1919, όταν κατέπλευσε στο Γκιρεσούν ένα πλοίο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, ο Οσμάν εξοργίστηκε. Ένας Έλληνας μαραγκός ύψωσε την ελληνική σημαία στο σχολείο της κοινότητας. Ο Οσμάν πήγε ο ίδιος, κατέβασε τη σημαία και σκότωσε εν ψυχρώ τον μαραγκό μπροστά σε όλους. Ήταν το πρώτο του μήνυμα: από εδώ και πέρα, τίποτα ελληνικό δεν θα μείνει όρθιο.

Σύντομα έγινε κάτι σαν τοπικός σουλτάνος. Δήμαρχος χωρίς να εκλεγεί ποτέ, μοίραζε τις κατασχεμένες περιουσίες σε συγγενείς, πουλούσε κρέας σε τιμές που ο ίδιος επέβαλε, έκλεινε τις πόρτες στην κρατική τράπεζα για να μην ελέγχεται το εμπόριό του. Ένας άνθρωπος-κράτος, που λειτουργούσε πάνω από τον νόμο, κάτω από το τραπέζι και μέσα στο αίμα.

Ο Κεμάλ τον προσέλαβε ως σωματοφύλακα. Ένας παρακρατικός με πρόσβαση στο πολιτικό κέντρο. Όταν χρειάστηκε να εξαφανιστεί πολιτικός αντίπαλος, ο Οσμάν δολοφόνησε βουλευτή μέσα στην ίδια τη βουλή. Και τότε, ο ίδιος ο Κεμάλ έδωσε διαταγή: «Καθαρίστε τον». Ο Τοπάλ Οσμάν σκοτώθηκε το 1923. Το κεφάλι του κόπηκε και τοποθετήθηκε σε κοινή θέα στην Άγκυρα. Όχι ως τιμωρία. Ως προειδοποίηση.

Η Τουρκία τον τίμησε με αγάλματα. Ο Πόντος τον θυμάται σαν έναν από τους πιο αδίστακτους διώκτες των Ελλήνων. Δεν έδρασε ως κράτος. Έδρασε σαν λύκος που είχε πάρει άδεια να ξεσκίσει το κοπάδι.