Tι μας κρύβουν πίσω από τον Θαλάσσιο Χωρτοταξικό Σχεδιασμό; Θάλασσα διπλωματίας και σιωπηλής συναίνεσης;

Η δημοσίευση του ελληνικού Χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΘΧΣ), στις 16 Απριλίου 2025, φάνηκε να αποτελεί για πολλούς ένα «ιστορικό» βήμα, μα πίσω από τις γραμμές των συντεταγμένων αναδύεται μια σιωπηλή συμφωνία. Η πλήρης επήρεια του Καστελλόριζου στην ΑΟΖ εμφανίζεται ως διπλωματική ανάσα, μα η ταυτόχρονη διατήρηση των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο προκαλεί ερωτήματα – ειδικά όταν συνοδεύεται από την παράταση της υλοποίησης του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, σημειώνει ο φιλόσοφος Παναγιώτης Γ. Παύλος.

Η αντίδραση της Τουρκίας, αξιοσημείωτα υποτονική, ίσως φανερώνει προσυνεννόηση. Το χαμόγελο του Έλληνα ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη, στην ερώτηση της Σίας Κοσσιώνη, άφησε υπαινιγμούς. Σε αυτή τη θαλάσσια σκακιέρα, η υποσημείωση για το δικαίωμα επέκτασης μοιάζει με φιλολογική άσκηση, κι όχι πράξη ισχύος.

Ο ενθουσιασμός των ΜΜΕ μοιάζει βιαστικός – δεν πρόκειται για επίτευγμα αλλά για καθυστερημένη συμμόρφωση με ευρωπαϊκή υποχρέωση. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: μήπως όλα αυτά προλειαίνουν έδαφος για «συνυποσχετικά» με έτοιμες μεταφράσεις και προκαθορισμένες γραμμές; Στο Αιγαίο, η σιωπή έχει συχνά πιο ισχυρό αποτύπωμα από τις δηλώσεις.

Δείτε τι έγραψε ο Παναγιώτης Γ. Παύλος:

Είναι πράγματι, πολύ σημαντική και ιστορική η ανακοίνωση -επιτέλους- του Χάρτη Θαλασσίου Χωροταξικού Σχεδιασμού της πατρίδος μας. Στα θετικά ασφαλώς, κορυφαία θέση επέχει η εμφανιζόμενη πρόθεση για πλήρη επήρεια Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) του Συμπλέγματος Μεγίστης (Καστελλόριζο).

Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημεία που θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν.

Τα καταγράφω συνοπτικά ακολούθως:

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο εν λόγω Χάρτης ανακοινώθηκε από την ελληνική κυβέρνηση με αντάλλαγμα την μετάθεση στις ελληνικές καλένδες της υπόθεσης του καλωδίου σύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, καθώς και τη μη επισήμανση των εθνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, στο Αιγαίο και το Καστελλόριζο. Είναι γεγονός ότι οι Τούρκοι αντέδρασαν εντυπωσιακά ήπια στην ανακοίνωση του χάρτη από την Ελλάδα, τη Μεγάλη Τετάρτη, πιθανότατα διότι ήταν «μιλημένοι». Το αντάλλαγμα -γι’ αυτήν την «ελεγχόμενη» αντίδρασή τους- θεωρώ ότι ήταν η επ’αόριστον παράταση της υλοποίησης του GSI και η μη πρόκλησή τους στο casus belli.

Το στοιχείο ότι οι Τούρκοι ήταν ενήμεροι προκύπτει από πολλές πλευρές, και καθόλου λιγότερο αποκαλύπτεται από το χαρακτηριστικό μειδίαμα του Έλληνα Υπουργού των Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στη σχετική ερώτηση της δημοσιογράφου Σίας Κοσσιώνη το βράδυ της Μεγάλης Τετάρτης (δείτε το σχετικό απόσπασμα στο τέλος του σημειώματος*).

Στα αρνητικά του δημοσιοποιηθέντος Χάρτη με τον ελληνικό ΘΧΣ, συγκαταλέγεται, όπως προείπαμε, με μεγαλύτερο μάλιστα αντίκτυπο έναντι του θετικού της δυνητικής πλήρους επήρειας ΑΟΖ, η επισήμανση των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο. Προς τούτο, ειρήσθω, καθώς σχολιάστηκε εκτενώς σε πολλά μέσα ως ερμηνεία, η σχετική υποσημείωση στον ελληνικό χάρτη (περί ισχύοντος μονομερούς δικαιώματος επέκτασης), θα μπορούσε κάλλιστα να υπάρχει, ακόμη κι εάν είχαν σημειωθεί 12 νμ ΕΧΥ παντού· θα χρειαζόταν απλώς αντίστοιχη προσαρμογή της εν λόγω διατύπωσης. Φοβούμαι ότι αυτό δεν προτιμήθηκε, για τον λόγο που εξήγησα ανωτέρω.

Ο ενθουσιασμός στη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού τύπου αμέσως μετά τη δημοσίευση του ελληνικού χάρτη ΘΧΣ και κατά τις επόμενες ημέρες είναι, θεωρώ, επιπόλαιος: η ανακοίνωσή του είναι μια μακράν καθυστερημένη συμβατική υποχρέωση της χώρας μας ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης· υποχρέωση που εκκρεμούσε επί πολλά χρόνια με ευθύνη του ελλαδικού συστήματος εξουσίας, για την παράβαση συμμόρφωσης προς την οποία έχουμε επανειλημμένως εγκληθεί ως χώρα-μέλος της ΕΕ. Επομένως, το να εκθειάζεται από τα συστημικά ΜΜΕ και να πανηγυρίζουν πολλοί ωσάν η κυβέρνηση να επιτέλεσε ιστορικό κατόρθωμα για χάρη του ελληνικού λαού, είναι -το λιγότερο- γεγονός ανιστόρητο και ελλιπούς ηθικής.

Δεν έχει υπάρξει ακόμη η παραμικρή αυτοκριτική, από πλευράς κυβερνήσεως, για τη ζημία που έχει προκαλέσει η Διακήρυξη των Αθηνών σε όλη τη διαδικασία της κατάθεσης του ελληνικού ΘΧΣ τα τελευταία 2 χρόνια.

Κλείνω αυτό το σημείωμα με ένα ερώτημα: Εάν δεν είχαν δημοσιευθεί ταυτόχρονα, σε Ελλάδα και Τουρκία, οι χάρτες ΘΧΣ, θα είχε -άραγε- την ευκαιρία ο Έλληνας ΥΠΕΞ κ. Γεραπετρίτης να φέρει εκ νέου στο τραπέζι τη λύση του Συνυποσχετικού; Ειρήσθω περί αυτού, ότι προς τούτο ασφαλώς δεν χρειάζεται ευθυγράμμιση της Τουρκίας με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας· η Χάγη μπορεί κάλλιστα να κληθεί στο ελληνοτουρκικό «παίγνιο» με ρόλο ανάλογο με αυτόν Έλληνα δικηγόρου ο οποίος, κατά πάγια τακτική στην Ελλάδα, επικυρώνει απλώς αγγλική μετάφραση που του επιδίδεται έτοιμη από τον πελάτη…

Αυτά για τον άρτι δημοσιευθέντα ελληνικό Χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, από το Όσλο.