Άνοιξαν πυρ μέσα στη νύχτα νομίζοντας ότι επιτίθενται στους Γάλλους αλλά σκότωναν τους δικούς τους
Στη μάχη του Βάγκραμ, το χάος και η κακή επικοινωνία οδήγησαν 10.000 Αυστριακούς στο να αλληλοσκοτωθούν μέσα στη νύχτα, χωρίς να έχουν δει τον εχθρό.
Ήταν Ιούλιος του 1809. Στο πεδίο της μάχης του Βάγκραμ, λίγο έξω από τη Βιέννη, οι αυστριακές δυνάμεις προσπαθούσαν να συγκροτήσουν τις γραμμές τους απέναντι στις απέραντες στρατιές του Ναπολέοντα. Ο πόλεμος είχε γίνει τιτάνιος σε κλίμακα και εξαντλητικός σε διάρκεια. Το σκοτάδι της νύχτας και η κακή συνεννόηση μεταξύ των μονάδων έμοιαζαν με πυρίτιδα που περίμενε σπίθα.
Τη δεύτερη νύχτα της μάχης, μονάδες του αυστριακού στρατού επιχειρούσαν να μετακινηθούν αθόρυβα. Όμως, σε ένα κρίσιμο σημείο, δύο διαφορετικά αυστριακά σώματα πεζικού κινήθηκαν το ένα προς το άλλο χωρίς να γνωρίζει κανείς την ακριβή θέση του άλλου. Μέσα στη σιωπή και την ένταση, κάποιος νόμιζε πως είδε σκιές να πλησιάζουν. Ένας πυροβολισμός ακούστηκε. Ύστερα ένας ακόμα. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, όλο το μέτωπο είχε αναστατωθεί.
Η μπριγάδα του στρατηγού Klenau δέχτηκε πυρά από αυστριακή μονάδα που είχε ταμπουρωθεί πιο πίσω. Αντί να αναγνωρίσουν τον φίλιο στρατό, οι στρατιώτες πανικοβλήθηκαν. Άνοιξαν πυρ νομίζοντας ότι επιτίθενται οι Γάλλοι. Η άλλη πλευρά ανταπέδωσε, πεισμένη ότι έπεσε σε ενέδρα. Κανείς δεν φώναξε συνθηματικά, κανείς δεν ήξερε ποιος ήταν ποιος. Σε μια εποχή χωρίς ασυρμάτους ή φακούς, η νύχτα είχε καταπιεί τη λογική.
Το χάος κράτησε ώρες. Πάνω από 10.000 στρατιώτες βρέθηκαν μπλεγμένοι σε μια κανονική μάχη μεταξύ συμμάχων, με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες – και με το ηθικό του αυστριακού στρατού διαλυμένο. Η σύγχυση αυτή επέτρεψε στους Γάλλους να εκμεταλλευτούν την κατάσταση και να επιτεθούν την επόμενη μέρα με αποφασιστικότητα.
Ήταν μια από τις χειρότερες στιγμές εσωτερικής αποσύνθεσης στρατού σε όλο τον Ναπολεόντειο πόλεμο. Και μια τραγική υπενθύμιση ότι στον πόλεμο, πολλές φορές δεν σκοτώνει ο εχθρός – αλλά η άγνοια, ο φόβος και το σκοτάδι.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
