Απαγορευόταν να ντυθείς σαν πλούσιος. Σε φυλάκιζαν αν φορούσες ρούχα πάνω από την τάξη σου
Υπήρχε εποχή που μπορούσες να πας φυλακή επειδή ντύθηκες "πιο ακριβά" απ’ όσο σου επιτρεπόταν.
Στην Ευρώπη του Μεσαίωνα, τα ρούχα δεν έδειχναν απλώς γούστο – αποκάλυπταν την τάξη σου. Αν ήσουν φτωχός και τολμούσες να φορέσεις χρυσαφικά ή γούνες, παραβίαζες το νόμο. Οι λεγόμενοι sumptuary laws ρύθμιζαν ποιος μπορούσε να ντύνεται με τι, για να μην μπερδεύεται ο κόσμος ποιος είναι ευγενής και ποιος όχι.
Ο βασιλιάς Εδουάρδος ο Γ’ της Αγγλίας όρισε μέχρι και ποιο ύφασμα δικαιούσαι να φορέσεις με βάση την κοινωνική σου τάξη. Κάποιοι τολμηροί ντύθηκαν πιο καλά από όσο τους “άξιζε” και φυλακίστηκαν. Το ντύσιμο έγινε εργαλείο εξουσίας – και η ένδυση των τάξεων μετατράπηκε σε πολιτική πράξη.
Στην Αναγέννηση, η μόδα ήταν ακριβή και επικίνδυνη. Αν φορούσες βελούδο χωρίς να έχεις τίτλο ευγενείας, θεωρούσουν ασεβής. Αν έραβες φουστάνι με δαντέλα χωρίς άδεια, τιμωρούσουν. Σε κάποιες πόλεις, υπήρχαν “ελεγκτές ρούχων” που σταματούσαν κόσμο στον δρόμο για να βεβαιωθούν ότι δεν παραβιάζει τον κώδικα.
Το ίδιο το παντελόνι ήταν κάποτε απαγορευμένο για τις γυναίκες. Στο Παρίσι του 1800 υπήρχε διάταγμα που απαγόρευε στις γυναίκες να φορούν ανδρικά ρούχα εκτός αν είχαν ειδική άδεια από την αστυνομία. Το διάταγμα αυτό έμεινε σε ισχύ μέχρι το 2013.
Ακόμη και στα τέλη του 20ού αιώνα, στα σχολεία και στις δουλειές, οι κώδικες ένδυσης ήταν αυστηρά καθορισμένοι. Η “σωστή” εμφάνιση ήταν θέμα συμμόρφωσης. Από τη στολή μέχρι το μέικ απ, από το μάκρος της φούστας μέχρι το σχέδιο της κάλτσας, όλα έπρεπε να σέβονται το “πρωτόκολλο”.
Και όμως, παγκοσμίως, η ένδυση χρησιμοποιήθηκε και ως εργαλείο αντίστασης. Οι punk, οι hippies, τα civil rights κινήματα, οι queer κοινότητες: όλοι επαναπροσδιόρισαν την εμφάνιση ως πολιτική δήλωση. Ένα σκουλαρίκι, ένα μπλουζάκι, ένα crop top – όλα έγιναν δηλώσεις ταυτότητας και αξιοπρέπειας.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
