Απο που βγαίνει το Γκραν Γκινιόλ, που οι παλιοί το έλεγαν για τα σκληρά θρίλερ
Ένα μικρό θέατρο στο Παρίσι έδωσε το όνομά του σε ολόκληρη την αισθητική του τρόμου. Οι παλιοί το έλεγαν για τα πιο φρικιαστικά θρίλερ. Σήμερα, το λέμε όταν κάτι μας σοκάρει πέρα από τα όρια.
Στις παλιές παρέες, όταν μια ταινία τρόμου ξεπερνούσε τα όρια, όταν είχε αίματα, κραυγές, βασανιστήρια ή τρελούς δολοφόνους, ακουγόταν συχνά η φράση: «Ε, αυτό ήταν τελείως Γκραν Γκινιόλ». Κανείς δεν εξηγούσε ακριβώς τι σήμαινε. Απλώς όλοι καταλάβαιναν ότι δεν μιλάμε για κλασικό θρίλερ. Μιλάμε για τρόμο με θεατρικότητα, υπερβολή και σοκ.
Ο όρος γεννήθηκε στο Παρίσι του 1897. Στην καρδιά της Μονμάρτης, ένα μικρό θέατρο με το όνομα Grand-Guignol ξεκίνησε να ανεβάζει παραστάσεις τόσο φρικιαστικές, που λέγεται ότι οι θεατές λιποθυμούσαν. Εκεί δεν πήγαινες για να γελάσεις ή να συγκινηθείς. Πήγαινες για να τρομάξεις μέχρι το κόκαλο. Οι παραστάσεις ήταν γεμάτες αίμα, εκδίκηση, παραφροσύνη και βασανιστήρια. Και δεν γινόταν με μεταφορές: τα φώτα άναβαν κανονικά πάνω σε σκηνές ακρωτηριασμών και κτηνωδιών.
Το Γκραν Γκινιόλ έγινε τόσο διάσημο που η φήμη του εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Στα ελληνικά περιοδικά της δεκαετίας του ’50 και του ’60, η φράση εμφανίζεται ως περιγραφή για έργα με «φρικαλέες σκηνές» ή με «υπερβολές του τύπου Γκραν Γκινιόλ». Δεν ήταν πάντα απαξιωτικός ο όρος. Ήταν ένας κώδικας για να πεις πως κάτι ξεπερνά τα συνηθισμένα όρια του τρόμου.
Το εντυπωσιακό είναι ότι, παρόλο που το θέατρο Grand-Guignol έκλεισε το 1962, η αισθητική του δεν πέθανε ποτέ. Από τον Hitchcock ως τον Tarantino, από το «Saw» μέχρι το «Hostel», το αίμα που τρέχει, το σοκ που κυριαρχεί και η σωματική φρίκη είναι κατευθείαν από το Γκραν Γκινιόλ. Στην ουσία, κάθε φορά που βλέπεις μια σκηνή που φτιάχτηκε για να σου γυρίσει το στομάχι, πιθανότατα βλέπεις την παρακαταθήκη εκείνου του παριζιάνικου θεάτρου.
Σήμερα, ο όρος χρησιμοποιείται πιο ελεύθερα. Ένα ρεπορτάζ με υπερβολικά συναισθήματα ή βία μπορεί να χαρακτηριστεί «γκρανγκινιολικό». Μια αφήγηση γεμάτη υστερία και μακάβριες λεπτομέρειες – ακόμα κι αν είναι αληθινή – γίνεται “Γκραν Γκινιόλ” στα μάτια του θεατή. Δεν είναι πια μόνο είδος. Είναι ύφος.
Κι έτσι εξηγείται γιατί οι παλιοί, που μεγάλωσαν με υπονοούμενα τρόμου, όταν έβλεπαν κάτι πραγματικά ακραίο, έλεγαν με έναν συνδυασμό φόβου και θαυμασμού:
«Αυτό, φίλε μου, ήταν τελείως Γκραν Γκινιόλ».
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
