Μπαίνεις σε βιβλιοπωλείο να αγοράσεις ένα βιβλίο και σε πιάνει κόψιμο. Δεν είσαι μόνος. Είναι φαινόμενο γνωστό και έχει και όνομα.
Στην Ιαπωνία, έχει όνομα: το φαινόμενο Mariko Aoki. Και περιγράφει ακριβώς αυτό που φοβόσουν να παραδεχτείς.
Το έχεις πάθει; Μπαίνεις σε ένα ήσυχο βιβλιοπωλείο, αρχίζεις να χαζεύεις τίτλους, περνάς μπροστά από τα ράφια… και ξαφνικά το στομάχι σου κάνει έναν ήχο που δεν συγχωρεί. Μια απότομη ανάγκη για τουαλέτα. Ντρέπεσαι να το παραδεχτείς, νομίζεις πως είσαι ο μόνος. Δεν είσαι. Στην Ιαπωνία, το έχουν ονομάσει κιόλας: “Φαινόμενο Mariko Aoki”.
Το 1985, η Mariko Aoki, μια αναγνώστρια του περιοδικού Book Magazine, έστειλε μια επιστολή λέγοντας πως κάθε φορά που επισκεπτόταν βιβλιοπωλείο, την έπιανε μια ακατανίκητη επιθυμία να πάει τουαλέτα. Η επιστολή της δημοσιεύτηκε. Και τότε συνέβη το απροσδόκητο: χιλιάδες άλλοι αναγνώστες είπαν πως το παθαίνουν κι αυτοί. Το περιοδικό αφιέρωσε νέο τεύχος στο φαινόμενο. Και το όνομα της Mariko έμεινε στην ιστορία.
Από τότε, το Aoki Mariko Genshō (青木まりこ現象) έγινε γνωστό στην ιαπωνική ποπ κουλτούρα. Αν και δεν είναι επισήμως αναγνωρισμένη πάθηση, ψυχολόγοι, γιατροί και κοινωνιολόγοι έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν γιατί συμβαίνει.
Μία θεωρία λέει πως η μυρωδιά του χαρτιού ή των μελανιών διεγείρει με κάποιον άγνωστο τρόπο το γαστρεντερικό σύστημα. Άλλοι επισημαίνουν τη στάση του σώματος που παίρνουμε όταν σκύβουμε να διαβάσουμε έναν τίτλο στα ράφια, πιέζοντας ελαφρά τα έντερα. Πιο πιθανή όμως φαίνεται η ψυχολογική εξήγηση: το βιβλιοπωλείο είναι ένας ήσυχος, προστατευμένος χώρος, που επιτρέπει στο σώμα να χαλαρώσει. Και η χαλάρωση, ειδικά μετά από άγχος ή κίνηση, φέρνει και τη σωματική “απελευθέρωση”.
Στην Ιαπωνία, υπάρχουν ακόμα και χιουμοριστικές αναρτήσεις, σκιτσογραφήσεις και memes γύρω από αυτό. Ορισμένα μεγάλα βιβλιοπωλεία έχουν τουαλέτες κοντά στην είσοδο “για όσους ξέρουν”. Και όχι, δεν θεωρείται πλέον ταμπού. Είναι μέρος της καθημερινότητας.
Το φαινόμενο δεν έχει παρατηρηθεί μόνο στην Ιαπωνία. Ανώνυμα, πολλοί παραδέχονται ότι το νιώθουν και σε βιβλιοθήκες ή καταστήματα με γραφική ύλη. Μπορεί να μην υπάρχει “θεραπεία”, αλλά η γνώση και μόνο ότι είναι κοινό, φυσιολογικό και παγκόσμιο, προσφέρει ανακούφιση — με κάθε έννοια.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
