Δεν έχει gallery, δεν έχει Instagram, κι όμως γίνεται viral σε κάθε ήπειρο

Δεν δίνει συνεντεύξεις. Δεν έχει site. Δεν ανεβάζει stories. Και όμως, ο κόσμος βλέπει το όνομά του γραμμένο σε τείχη, φυλλάδες και δημοπρασίες, λες και πρόκειται για κάποιον παγκόσμιο σταρ. Ο Banksy δεν είναι καλλιτέχνης – είναι φαινόμενο. Ένα φάντασμα που ζωγραφίζει με spray και αφήνει πίσω του viral αναταραχές, κοινωνικά σχόλια και εκατομμύρια λίρες σε δημοπρασίες.

Το όνομά του δεν έχει επιβεβαιωθεί ποτέ. Το πρόσωπό του δεν έχει δει κανείς. Και όμως, κάθε του νέο έργο συζητιέται από το BBC μέχρι τις γωνιές του TikTok. Έβαλε τον Mickey Mouse να κρατά το χέρι ενός καμένου παιδιού από το Βιετνάμ, ζωγράφισε τη Μόνα Λίζα με bazooka και έστησε ένα ολόκληρο «theme park» που λεγόταν Dismaland, για να κοροϊδέψει τα παραμύθια των ενηλίκων.

Το φαινόμενο Banksy δεν είναι μόνο η τέχνη – είναι το μήνυμα. Σε μια εποχή που οι πάντες φτιάχνουν brands και κάνουν self-promotion, αυτός επέλεξε την ανωνυμία. Και όσο πιο πολύ κρύβεται, τόσο πιο πολύ τον ψάχνουν. Γκρεμίζει τοίχους και τον αποκαλούν επαναστάτη. Τους πουλάει ειρωνεία και τον χρυσοπληρώνουν. Ένα του έργο αυτοκαταστράφηκε μέσα στο Sotheby’s μόλις πουλήθηκε – και η αξία του διπλασιάστηκε.

Κάποιοι τον λένε Robin Gunningham. Άλλοι επιμένουν πως είναι ο Robert Del Naja από τους Massive Attack. Το πιθανότερο είναι πως η αλήθεια δεν έχει σημασία. Ο Banksy είναι ήδη κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα άτομο. Είναι η ενσάρκωση της πιο βαθιάς αντίφασης: καλλιτέχνης που πολεμά την αγορά τέχνης, ενώ η αγορά τέχνης τον θεοποιεί.

Το έργο του ταξιδεύει από τη Γάζα ως τη Νέα Υόρκη και από τη Μασσαλία ως τη Βηθλεέμ. Τον είδαν να κρεμάει δικά του έργα στα μουσεία χωρίς να τον προσκαλέσει κανείς. Να στέλνει πίνακες στους δρόμους μέσα σε φορτηγά με λούτρινα ζωάκια. Να ζωγραφίζει τοίχους προσφυγικών καταυλισμών και να στήνει ξενοδοχεία μέσα στο πιο διαφιλονικούμενο σύνορο της Μέσης Ανατολής.

Η τέχνη του είναι ένα χαστούκι προς τους πλούσιους, τους στρατούς, τους πολιτικούς και τα media. Αλλά είναι και μια ευφυής υπενθύμιση ότι η εικόνα έχει ακόμη δύναμη. Όχι στο feed μας, αλλά στο πεζοδρόμιο, πάνω σε έναν τοίχο, εκεί που περνάς και ξαφνικά σταματάς.

Ο Banksy δεν χρειάζεται κανένα βραβείο. Το ίδιο το σύστημα που καταγγέλλει, του έφτιαξε άγαλμα. Και αυτός –παραδόξως– το δέχτηκε, για να το κάνει πάλι κομμάτια.