Δεν πάτησε το κουμπί. Ένας άγνωστος Ρώσος έσωσε τον κόσμο από πυρηνικό πόλεμο
Το 1983, ένας σοβιετικός αξιωματικός είδε ειδοποίηση για πυρηλική επίθεση. Δεν την πίστεψε.
Ήταν βράδυ της 26ης Σεπτεμβρίου 1983, όταν οι υπολογιστές του σοβιετικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης έστειλαν σήμα: πέντε πυρηνικοί πύραυλοι είχαν εκτοξευθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες και κατευθύνονταν προς τη Σοβιετική Ένωση. Το πρωτόκολλο ήταν σαφές: ειδοποίηση της στρατιωτικής διοίκησης και προετοιμασία για αντίποινα. Όμως ο αξιωματικός υπηρεσίας εκείνη τη νύχτα, ο 44χρονος Στάνισλαβ Πετρόφ, έκανε κάτι ασυνήθιστο. Δεν πάτησε το κουμπί.
Ο Πετρόφ βρισκόταν στο υπόγειο καταφύγιο Serpukhov-15, έξω από τη Μόσχα. Ήταν υπεύθυνος για την επιτήρηση των δορυφορικών συστημάτων που ανίχνευαν εκτοξεύσεις από τις ΗΠΑ. Το σύστημα «Oko» εμφάνισε για πρώτη φορά μία εκτόξευση. Στη συνέχεια άλλη μία. Και άλλες τρεις. Πέντε συνολικά. Κάθε λογικός άνθρωπος θα έπαιρνε το τηλέφωνο. Ο Πετρόφ δεν το έκανε. Κάτι δεν του κόλλαγε.
Δεν είχε αποδείξεις, μόνο διαίσθηση. Αν οι Αμερικανοί ήθελαν να ξεκινήσουν πυρηνικό πόλεμο, θα εκτόξευαν εκατοντάδες πυραύλους, όχι πέντε. Και τα ραντάρ εδάφους δεν είχαν ακόμα επιβεβαιώσει τίποτα. Αν όμως έκανε λάθος, η χώρα του θα βρισκόταν υπό επίθεση και ο ίδιος θα είχε αφήσει εκατομμύρια να πεθάνουν. Έπαιξε κορώνα-γράμματα την παγκόσμια ειρήνη — και κερδίσαμε όλοι.
Μετά από λίγο, επιβεβαιώθηκε πως δεν υπήρχαν πύραυλοι. Το σύστημα είχε σφάλμα. Ήταν αντανάκλαση του ηλιακού φωτός στα σύννεφα πάνω από τη Μοντάνα, που προκάλεσε λάθος ανάγνωση στους δορυφόρους. Ο κόσμος δεν καταστράφηκε, γιατί ένας άνθρωπος έμεινε ψύχραιμος όταν όλος ο μηχανισμός του πολέμου φώναζε: «Χτύπα».
Ο Πετρόφ δεν έλαβε έπαινο. Αντίθετα, ανακρίθηκε και επιπλήχθηκε επειδή δεν τήρησε το πρωτόκολλο. Δεν του δόθηκε προαγωγή. Παραιτήθηκε λίγο μετά. Ζούσε σε ένα μικρό διαμέρισμα έξω από τη Μόσχα και για πολλά χρόνια κανείς δεν ήξερε την ιστορία του. Όταν έγινε γνωστή, ήταν ήδη αργά για τιμές και παράσημα.
Πέθανε το 2017, φτωχός, σχεδόν άγνωστος, σε ηλικία 77 ετών. Κανένα πλήθος δεν μαζεύτηκε στην κηδεία του. Κανένας ηγέτης δεν έκανε δηλώσεις. Αλλά ίσως, αν ζούμε ακόμα σ’ αυτόν τον κόσμο, το οφείλουμε σ’ αυτόν περισσότερο από όσο σε οποιονδήποτε άλλον.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
