Δίνουν ψίχουλα στους ηθοποιούς με λογιστικό κόλπο

Το «Return of the Jedi» έκανε πάνω από 475 εκατομμύρια δολάρια στο παγκόσμιο box office. Ήταν η ταινία που σφράγισε την αρχική τριλογία του Star Wars, καθιέρωσε τα Ewoks ως πολιτιστικό meme, και μπήκε στις παιδικές μνήμες εκατομμυρίων. Και όμως, σύμφωνα με τα χαρτιά της Lucasfilm, η ταινία δεν έβγαλε ποτέ κέρδος. Γιατί; Γιατί στο Χόλιγουντ η λογιστική είναι… δημιουργική.

Υπάρχει ένας όρος για αυτό: “Hollywood accounting”. Είναι η πρακτική κατά την οποία οι στούντιο παρουσιάζουν τις ταινίες ως ζημιογόνες, ακόμη και όταν είναι παγκόσμιες επιτυχίες, μέσω τεχνικών που μεταφέρουν τα κέρδη σε άλλες θυγατρικές, υπερκοστολογούν υπηρεσίες παραγωγής και φορτώνουν τις παραγωγές με εσωτερικά τέλη. Ο ηθοποιός David Prowse, που υποδύθηκε τον Darth Vader, λάμβανε κατά καιρούς γράμματα από τη Lucasfilm που του έλεγαν πως «δυστυχώς το Return of the Jedi δεν έχει αποφέρει ακόμη κέρδος». Το διάβαζε και δεν πίστευε στα μάτια του.

Αυτός ο μηχανισμός δεν είναι μοναδικός στο Star Wars. Είναι σύστημα. Το «Harry Potter and the Order of the Phoenix» για παράδειγμα, είχε εισπράξεις πάνω από 900 εκατομμύρια δολάρια, αλλά στα χαρτιά εμφανίστηκε με… ζημία 167 εκατομμυρίων. Ένας δικηγόρος που έχει δουλέψει με συμβόλαια στούντιο το έθεσε ξεκάθαρα: «αν έχεις ποσοστά στα καθαρά κέρδη, δεν έχεις τίποτα. Αν δεν έχεις ποσοστά στα μικτά, δεν θα πληρωθείς ποτέ». Οι συμφωνίες που κάνουν πολλοί ηθοποιοί, σκηνοθέτες και συγγραφείς βασίζονται σε ποσοστά από τα “net profits”, και τα στούντιο έχουν κάθε λόγο να φροντίζουν αυτά τα net να είναι πάντα μηδενικά.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι πως το στούντιο που διανέμει την ταινία χρεώνει τον εαυτό του για υπηρεσίες διανομής, marketing, ακόμη και για χρήση εγκαταστάσεων ή για “λογιστικές υπηρεσίες”. Όλα αυτά περνιούνται ως έξοδα παραγωγής και αφαιρούνται από τα έσοδα. Στο τέλος, ο δημιουργός βλέπει μια επιταγή με ένα μηδενικό. Όχι στα δεξιά, αλλά στο αριστερό άκρο του ποσού.

Η πρακτική αυτή έχει φτάσει στα δικαστήρια δεκάδες φορές. Ο συγγραφέας του «Forrest Gump» μήνυσε τη Paramount, ο συγγραφέας του «Coming to America» μήνυσε την Paramount επίσης, η Warner είχε κατηγορηθεί για τις ταινίες Matrix και η Disney είχε καταγγελίες για το «Who Framed Roger Rabbit». Και παρόλα αυτά, τίποτα δεν άλλαξε. Γιατί είναι όλα 100% νόμιμα. Όσο οι συμφωνίες βασίζονται στα “net profits” και όχι στα “gross”, η βιομηχανία θα συνεχίσει να βάζει τα νούμερα στη θέση που τη συμφέρει.

Όταν μια ταινία όπως το Return of the Jedi — με έναν προϋπολογισμό 32,5 εκατομμυρίων — φέρνει σχεδόν μισό δισεκατομμύριο δολάρια σε έσοδα και δηλώνεται «ζημιογόνα», τότε δεν πρόκειται για αστοχία. Πρόκειται για σύστημα. Και αυτό το σύστημα έχει όνομα, ιστορία και δικούς του κανόνες — που σχεδόν πάντα, γράφονται με τέτοιο τρόπο ώστε το ταμείο να μη φτάνει ποτέ στα χέρια εκείνων που το δημιούργησαν.