Έχεις μέσα σου οξύ που μπορεί να διαλύσει ξυραφάκι. Πώς όμως δεν σου καίει το στομάχι;

Μέσα σου κρύβεις κάτι πιο δυνατό κι από υδροχλωρικό οξύ εργαστηρίου. Κάτι που, σε ελεγχόμενο περιβάλλον, μπορεί να διαλύσει ακόμα και λεπίδα ξυραφιού. Και όμως, το στομάχι σου — αυτός ο μικρός μυώδης σάκος — δεν παθαίνει τίποτα. Δεν τρυπιέται. Δεν λιώνει. Δεν αντιδρά.

Το στομάχι παράγει καθημερινά ένα υγρό με pH γύρω στο 1 έως 2, δηλαδή κοντά στην οξύτητα της μπαταρίας αυτοκινήτου. Αυτό το υγρό είναι το γαστρικό υγρό, και το κύριο δραστικό του συστατικό είναι το υδροχλωρικό οξύ (HCl). Ο ρόλος του είναι να διαλύει την τροφή, να σκοτώνει μικρόβια και να ενεργοποιεί ένζυμα που διασπούν τις πρωτεΐνες.

Το πείραμα με το ξυραφάκι δεν είναι θεωρητικό. Έχει γίνει. Μεταλλικές λεπίδες μπήκαν σε δοκιμαστικά σωληνάρια με γαστρικό υγρό και διαλύθηκαν μέσα σε λίγες ώρες. Όχι εξαφανίστηκαν μαγικά — οξειδώθηκαν, αποδομήθηκαν, έσπασαν σε κομμάτια. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταπίνουμε ξυράφια, αλλά δείχνει πόσο τρομακτικά ισχυρή είναι η χημεία του ίδιου μας του σώματος.

Πώς όμως προστατεύεται το στομάχι; Ποιος εμποδίζει αυτό το οξύ να του κάνει ζημιά;

Η απάντηση είναι μία λέξη: βλέννα.

Το εσωτερικό τοίχωμα του στομαχιού καλύπτεται από ένα παχύ στρώμα βλεννογόνου, το οποίο δεν αφήνει το οξύ να ακουμπήσει τα κύτταρα του στομαχικού τοιχώματος. Είναι σαν ένα αόρατο αλεξίσφαιρο γιλέκο που δεν αφήνει τίποτα να περάσει. Κάθε λίγα λεπτά το στομάχι ανανεώνει αυτή τη βλέννα. Αν αυτή η προστασία διακοπεί — για παράδειγμα από στρες, φάρμακα ή βακτήρια — τότε το οξύ αρχίζει να τρυπάει το ίδιο το στομάχι. Έτσι γεννιούνται τα έλκη.

Επιπλέον, τα κύτταρα του στομαχικού τοιχώματος ανανεώνονται κάθε λίγες μέρες. Είναι από τα πιο συχνά ανανεούμενα κύτταρα του ανθρώπινου σώματος. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα κι αν κάποια καταστραφούν, η ζημιά προλαβαίνει να επουλωθεί πριν επεκταθεί.

Το πιο εντυπωσιακό; Το σώμα παράγει αυτό το οξύ χωρίς να έχει… οξέα αποθέματα. Τα δημιουργεί επί τόπου, καθημερινά, με ακρίβεια και με έλεγχο. Είναι μια διαδικασία που, αν σταματήσει για λίγες ώρες, σε αφήνει εκτεθειμένο σε παθογόνα και ανεπαρκή πέψη.

Το στομάχι, αυτό το υποτιμημένο όργανο, είναι στην ουσία ένα χημικό εργοστάσιο με ενσωματωμένο αμυντικό σύστημα. Μπορεί να λιώσει ένα ξυραφάκι, αλλά δεν πειράζει το ίδιο του το τοίχωμα. Μέχρι να πάει κάτι στραβά.