Έχουν πυρηνικό βηματοδότη και το πλουτώνιο πρέπει να επιστραφεί όταν πεθάνουν

Μπορεί να μοιάζει με σενάριο από δυστοπική ταινία, όμως είναι ένα από τα πιο παράξενα αλλά απολύτως αληθινά κεφάλαια της σύγχρονης ιατρικής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ψυχρού Πολέμου, όταν η πυρηνική τεχνολογία έμοιαζε να είναι η απάντηση για όλα, κατασκευάστηκαν βηματοδότες που δεν τροφοδοτούνταν με μπαταρία — αλλά με πλουτώνιο.

Οι συσκευές αυτές ονομάζονταν Nuclear Powered Pacemakers, και περιείχαν μια μικροσκοπική ποσότητα πλουτωνίου-238, σε μορφή θερμοηλεκτρικής γεννήτριας (RTG). Η ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε σε διαστημικές αποστολές όπως το Voyager, το Cassini και το Curiosity στον Άρη, είχε χρησιμοποιηθεί και για την ανθρώπινη καρδιά. Οι βηματοδότες αυτοί μπορούσαν να λειτουργούν αδιάλειπτα για πάνω από 80 χρόνια.

Το πλουτώνιο-238 δεν έχει αρκετή ακτινοβολία για να βλάψει άμεσα τον οργανισμό όταν είναι σφραγισμένο, αλλά έχει εξαιρετικά μακρύ χρόνο ημιζωής και δεν επιτρέπεται να καταλήξει στο περιβάλλον. Για αυτό, όταν πεθάνει ένας ασθενής που φέρει τέτοιο βηματοδότη, το σώμα δεν μπορεί να ταφεί, αποτεφρωθεί ή ανακυκλωθεί πριν αφαιρεθεί η συσκευή και επιστραφεί στο Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ.

Σήμερα, υπάρχουν ακόμα περίπου 9 άτομα στον κόσμο που ζουν με τέτοιους βηματοδότες στο στήθος τους. Οι ιατρικοί φάκελοι τους είναι καταγεγραμμένοι, και σε περίπτωση θανάτου τους, ειδική κρατική διαδικασία ενεργοποιείται για την ανάκτηση του πυρηνικού υλικού. Δεν είναι απλώς ιατρικά περιστατικά· είναι κινούμενες κρατικές ευθύνες, με την καρδιά τους να χτυπά χάρη σε τεχνολογία διαστημικής εποχής.

Ο λόγος που εγκαταλείφθηκαν τέτοιες συσκευές δεν ήταν η αναποτελεσματικότητα. Αντιθέτως, λειτούργησαν εξαιρετικά. Αλλά το κόστος, η πολυπλοκότητα και το θεσμικό βάρος διαχείρισης ραδιενεργών υλικών τους έκαναν απαγορευτικούς. Το ερώτημα όμως παραμένει: πόσο κοντά φτάσαμε στο να γίνει η καθημερινή ιατρική… πυρηνική;