Έχτισε το Ταζ Μαχάλ για τη γυναίκα του. Εκείνη πέθανε στο 14ο παιδί. Εκείνος φυλακίστηκε από τον γιο τους.

Ήταν ο πιο ισχυρός αυτοκράτορας των Μουγκάλ, κυβερνούσε μια από τις πιο πλούσιες και επιβλητικές αυτοκρατορίες του 17ου αιώνα. Κι όμως, εκείνη η μέρα του Ιουνίου του 1631 δεν έμοιαζε με καμία άλλη. Η αγαπημένη του σύζυγος, η Μουμτάζ Μαχάλ, πέθανε στα 38 της χρόνια, γεννώντας το δέκατο τέταρτο παιδί τους. Ο Σαχ Τζαχάν, που την είχε ανεβάσει πάνω από όλες τις συζύγους του, βυθίστηκε σε πένθος. Σταμάτησε να ακούει μουσική, δεν άλλαζε ρούχα, αποσύρθηκε από τις υποθέσεις του κράτους. Και πήρε μια απόφαση που θα άλλαζε την Ιστορία της αρχιτεκτονικής.

Στο νότιο άκρο της Άγκρα, κοντά στον ποταμό Γιαμούνα, βρισκόταν μια έπαυλη που ανήκε στον Ράτζα Τζαϊ Σινγκ. Ο Σαχ Τζαχάν αντάλλαξε την τοποθεσία με παλάτι στο κέντρο της πόλης. Ήθελε να χτίσει εκεί ένα μαυσωλείο αντάξιο του έρωτα που δεν ξεχνούσε. Τριάντα δύο εκατομμύρια ρουπίες δαπανήθηκαν. Είκοσι χιλιάδες τεχνίτες, καλλιτέχνες και εργάτες επιστρατεύτηκαν. Μάρμαρο από το Ρατζαστάν, πολύτιμοι λίθοι από την Κίνα, το Θιβέτ, την Αραβία. Καλλιγράφοι από τη Συρία, μαρμαροτεχνίτες από τη Μπουχάρα, αρχιτέκτονες από την Περσία και την Ινδία.

Το Ταζ Μαχάλ δεν ήταν μόνο σύμβολο αγάπης. Ήταν η πιο φιλόδοξη απόπειρα ενός ανθρώπου να χτίσει Παράδεισο στη Γη. Με κήπους βασισμένους στο όραμα του Κορανίου για τη μεταθανάτια ζωή, με συμμετρία που αντικατοπτρίζει τον Θεό. Και όμως, στο κέντρο αυτού του τέλειου σχεδίου, υπάρχει μόνο μία ασυμμετρία: ο ίδιος ο Σαχ Τζαχάν, που δεν ήθελε ποτέ να ταφεί δίπλα της.

Δεκαεπτά χρόνια μετά τον θάνατό της, το Ταζ Μαχάλ ολοκληρώθηκε. Αλλά ο Σαχ Τζαχάν δεν πρόλαβε να το απολαύσει. Ο γιος του, Αυρανγκζέμπ, τον ανέτρεψε, πήρε τον θρόνο και τον έκλεισε φυλακισμένο στο Φρούριο της Άγκρα. Από το κελί του, ο Σαχ Τζαχάν είχε ορατότητα προς το μνημείο. Για οκτώ χρόνια, κοιτούσε κάθε μέρα τον τάφο της αγαπημένης του, χωρίς να μπορεί να πλησιάσει.

Όταν πέθανε το 1666, θάφτηκε στο πλάι της. Όχι στο κέντρο, όπως ήταν εκείνη. Όχι στη συμμετρία. Αλλά σε μια θέση που διαταράσσει το απόλυτο αρχιτεκτονικό ισοζύγιο. Ένα μικρό σημάδι ότι αυτό το μνημείο φτιάχτηκε από άνθρωπο — και για έναν άλλον άνθρωπο.

Το Ταζ Μαχάλ σήμερα προσελκύει πέντε εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Αλλά λίγοι βλέπουν πίσω από το μάρμαρο. Λίγοι διακρίνουν την οδύνη που το έχτισε. Τη γυναίκα που πέθανε στη γέννα. Τον αυτοκράτορα που έκλεισε τα μάτια του με το βλέμμα στραμμένο σε κάτι που δεν μπορούσε πια να αγγίξει. Ένα λευκό, αιώνιο αντίο.