Έδιναν στα παιδιά καραμέλες με αρσενικό, μολύβι και υδράργυρο. Μέχρι που άρχισαν να πεθαίνουν
Οι πρώτες καραμέλες δεν ήταν αθώες. Ήταν γεμάτες δηλητήρια και έστειλαν χιλιάδες παιδιά στον θάνατο.
Τον 19ο αιώνα, οι καραμέλες που γέμιζαν τις βιτρίνες των καταστημάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη περιείχαν τα πάντα: ζάχαρη, χρώματα… και δηλητήρια. Δεν υπήρχαν έλεγχοι, δεν υπήρχαν κανόνες. Τα παιδιά αγόραζαν καραμέλες με μόλις ένα λεπτό, χωρίς να ξέρουν ότι έτρωγαν μολύβι, αρσενικό και υδράργυρο.
Οι κατασκευαστές τροφίμων δεν ήταν υποχρεωμένοι να δηλώνουν τα συστατικά. Για να κάνουν τις καραμέλες πιο ελκυστικές, χρησιμοποιούσαν έντονα χρώματα: πράσινο από αρσενικό, κόκκινο από μόλυβδο, κίτρινο από χρώμιο και λευκό από καθαρό ασβέστιο και κιμωλία. Ήταν οι ίδιες ουσίες που χρησιμοποιούνταν και στις μπογιές των σπιτιών.
Τα παιδιά άρχισαν να αρρωσταίνουν μαζικά. Αιμορραγίες, εμετοί, πονοκέφαλοι και στη συνέχεια παράλυση. Γιατροί προσπάθησαν να καταλάβουν τι προκαλούσε τα φαινόμενα, αλλά η λέξη “καραμέλα” ακουγόταν πολύ αθώα. Οι γονείς τις συνέχιζαν να τις αγοράζουν καθημερινά, θεωρώντας τες ασφαλείς.
Το 1858 σημειώθηκε το πρώτο μεγάλο σοκ: 20 άτομα πέθαναν στο Μπράντφορντ της Αγγλίας από γλυκάκια μέντας. Ο φαρμακοποιός είχε χρησιμοποιήσει κατά λάθος αρσενικό αντί για γύψο. Ο θάνατος ήταν ακαριαίος. Το περιστατικό προκάλεσε ερωτήματα για το τι πραγματικά περιέχουν οι «γλυκές» απολαύσεις.
Αντί να καταστραφεί, η βιομηχανία των καραμελών εκτοξεύτηκε. Η παραγωγή αυξήθηκε, τα εργοστάσια έφτιαχναν χιλιάδες τεμάχια την ημέρα και οι πωλήσεις στόχευαν πλέον απευθείας τα παιδιά των φτωχών οικογενειών. Καμία αρχή δεν επενέβαινε. Ακόμα και οι ίδιοι οι γιατροί έδιναν καραμέλες με οπιούχα ως παυσίπονα για παιδιά.
Το σκάνδαλο κορυφώθηκε όταν έγιναν αναλύσεις: στις καραμέλες βρέθηκαν ποσότητες μολύβδου ικανές να προκαλέσουν τύφλωση, υδραργύρου που έλιωνε τα νεύρα, αρσενικού που κατέστρεφε τα εσωτερικά όργανα. Όμως κανένας νόμος δεν το απαγόρευε ακόμα.
Μόλις το 1906, μετά από πολυάριθμες έρευνες και πίεση από τον Τύπο, πέρασε στις ΗΠΑ ο πρώτος Νόμος Καθαρού Φαγητού και Φαρμάκων, που απαγόρευε τη χρήση τοξικών ουσιών στα τρόφιμα. Το ίδιο ακολούθησε η Ευρώπη. Ήταν όμως αργά για χιλιάδες παιδιά που είχαν ήδη πεθάνει ή μείνει ανάπηρα.
Οι καραμέλες αυτές, οι “φονικές καραμέλες”, έγιναν σύμβολο αμέλειας, πλεονεξίας και πλήρους έλλειψης κρατικής προστασίας. Το γλυκό που προσφερόταν σε κάθε παιδί, ήταν στην πραγματικότητα ένα προσεκτικά τυλιγμένο δηλητήριο, φτιαγμένο για να πουλάει.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
