Έδωσε πίσω την Ακρόπολη στους Έλληνες και τον έδιωξαν σαν εχθρό με στρατιωτική συνοδεία
Δεν πήρε τίποτα, ούτε ένα θραύσμα. Έσωσε την Ακρόπολη και τον έδιωξαν με στρατιωτική συνοδεία, λες και ήταν εγκληματίας.
Δεν την πήρε μόνος του. Την προστάτεψε, την καθάρισε, την αναστήλωσε και όταν ήρθε η ώρα, την παρέδωσε ξανά στους Έλληνες. Κι όμως, ο Λόρδος Έλγιν έγινε σύμβολο λεηλασίας, ενώ εκείνος που έσωσε την Ακρόπολη, ο Βρετανός αρχαιολόγος και στρατιωτικός Τσαρλς Νιούτον, κατέληξε να εκδιωχθεί με συνοδεία στρατού, λες και ήταν ανεπιθύμητος.
Στα μέσα του 19ου αιώνα, τα μάρμαρα είχαν πια φύγει. Ό,τι απέμεινε στην Ακρόπολη ήταν ερείπια, κατεστραμμένα μνημεία και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η Ακρόπολη δεν ήταν μνημείο· ήταν στρατόπεδο. Είχε μέσα αποθήκες, φυλάκια, κοιτώνες και μια βόμβα που περίμενε να εκραγεί: την αδιαφορία. Μέσα σε αυτό το τοπίο, ο Βρετανός συνταγματάρχης και αρχαιολόγος Τσαρλς Νιούτον ανέλαβε να κάνει κάτι που δεν είχε τολμήσει κανείς.
Πείθει την κυβέρνηση να εκκενώσει στρατιωτικά τον χώρο. Καθαρίζει το βράχο από πρόχειρα χτισμένες εγκαταστάσεις, απομακρύνει τα φυλάκια και ξεκινά μεθοδικά τη συντήρηση των ερειπίων. Δεν φτιάχνει κάτι καινούργιο. Δεν αλλάζει τίποτα. Το μόνο που κάνει είναι να δώσει στην Ακρόπολη τον χώρο της, να την αφήσει να αναπνεύσει. Μέχρι τότε, το μνημείο δεν το έβλεπες. Ήταν θαμμένο κάτω από στέγες, μάντρες και κανονιοστάσια.
Για πρώτη φορά μετά από αιώνες, η Ακρόπολη έγινε αυτό που είναι σήμερα: ένα ανοιχτό, καθαρό σύμβολο πολιτισμού, κι όχι οχυρωμένο στρατόπεδο. Η παρέμβαση του Νιούτον δεν ήταν μια απλή αρχαιολογική εργασία. Ήταν μια πράξη σεβασμού και επιστροφής. Έβγαλε τον στρατό από τον Ιερό Βράχο και τον άφησε στα χέρια της ιστορίας. Ήταν, ουσιαστικά, μια απελευθέρωση.
Αλλά αυτή η πράξη δεν του συγχωρέθηκε. Οι ίδιοι οι Άγγλοι τον θεώρησαν προδότη των αποικιακών συμφερόντων. Δεν τους άρεσε που δεν πήρε τίποτα, που δεν μετέφερε μάρμαρα, που δεν άρπαξε αρχαιότητες. Τον ανάγκασαν να αποχωρήσει από την Ελλάδα υπό συνοδεία στρατιωτών. Όχι για να προστατευτεί. Αλλά για να τον απομακρύνουν. Με τον ίδιο τρόπο που συνοδεύεις έναν ανεπιθύμητο σε ξένο έδαφος.
Κι έτσι, ο άνθρωπος που έσωσε την Ακρόπολη, που έδωσε πίσω στους Έλληνες το μεγαλύτερο τους σύμβολο, έφυγε από τη χώρα σαν εχθρός. Σαν κάποιος που διέπραξε έγκλημα, επειδή δεν ακολούθησε τη λογική της λεηλασίας. Δεν πήρε τίποτα μαζί του. Ούτε ένα θραύσμα. Άφησε πίσω του μόνο πέτρα, φως και χώρο.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
