Έρωτες, κατάρες, προίκες και αυτοκτονίες: Η υπόθεση της πρώτης ελληνικής ταινίας

Το 1914, σε μια εποχή όπου η κινηματογραφική βιομηχανία στην Ελλάδα βρισκόταν ακόμα στα σπάργανα, γεννήθηκε η πρώτη μεγάλου μήκους ελληνική ταινία. Ο τίτλος της; «Γκόλφω». Μια τραγική ερωτική ιστορία, εμπνευσμένη από το ομώνυμο θεατρικό έργο του Σπυρίδωνος Περεσιάδη, που καθήλωσε το ελληνικό κοινό και έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής παράδοσης. Πολλοί μπορεί να γνωρίζουν την ιστορία της αφοσιωμένης βοσκοπούλας και του άπληστου αγαπημένου της, αλλά λίγοι γνωρίζουν το παρασκήνιο πίσω από την πρώτη αυτή κινηματογραφική απόπειρα της χώρας.

Η «Γκόλφω» δεν ήταν απλώς ένα μελόδραμα. Ήταν μια ιστορία γεμάτη αρχέτυπα: αγάπη, προδοσία, κοινωνικές πιέσεις, τραγικές συνέπειες. Ο θεατρικός συγγραφέας Σπυρίδων Περεσιάδης είχε γράψει το έργο το 1893, φέρνοντας στο προσκήνιο μια ιστορία που αντηχούσε σε κάθε γωνιά της ελληνικής υπαίθρου. Ο κεντρικός άξονας ήταν ο έρωτας της ορφανής βοσκοπούλας Γκόλφως και του βοσκού Τάσου. Η πίστη, οι όρκοι και οι υποσχέσεις τους συντρίβονται όταν το βάρος της κοινωνικής πραγματικότητας παρεμβαίνει. Ο Τάσος παρασύρεται από τον πειρασμό της προίκας και εγκαταλείπει τη Γκόλφω. Η τραγική κατάληξη του έργου – η αυτοκτονία και των δύο – αποτύπωνε όχι μόνο το αίσθημα της αδικίας, αλλά και τη μοίρα των ανθρώπων που δεν μπορούν να ξεφύγουν από τις κοινωνικές συμβάσεις της εποχής.

Όταν ο Κώστας Μπαχατώρης, ένας από τους πρώτους Έλληνες κινηματογραφιστές, αποφάσισε να γυρίσει την ταινία, το εγχείρημα ήταν πρωτόγνωρο. Δεν υπήρχαν προηγούμενες εμπειρίες στην παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών στην Ελλάδα. Τα γυρίσματα έγιναν κυρίως σε φυσικά τοπία, στις πλαγιές του Χελμού, προσφέροντας στην ταινία μια αυθεντικότητα που την έκανε ακόμη πιο συγκινητική. Η εικόνα ήταν βουβή – ο ήχος στον κινηματογράφο δεν είχε ακόμα καθιερωθεί – αλλά το κοινό μπορούσε να νιώσει όλη τη δύναμη της αφήγησης μέσα από τις εκφράσεις των ηθοποιών και τις μεσότιτλες κάρτες που εξηγούσαν την ιστορία.

Η «Γκόλφω» δεν έμελλε να είναι απλώς μια ταινία. Ήταν η αρχή του ελληνικού κινηματογράφου, η πρώτη αφήγηση που πέρασε από τη θεατρική σκηνή στη μεγάλη οθόνη και έθεσε τις βάσεις για τις επόμενες γενιές δημιουργών. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, το 1955, το έργο γνώρισε μια νέα κινηματογραφική μεταφορά, αυτή τη φορά σε μορφή ομιλούσας ταινίας, με πρωταγωνιστές τον Ανδρέα Μπάρκουλη και την Αλίκη Γιαννουσάκη. Ωστόσο, η πρωτότυπη εκδοχή της «Γκόλφως» του 1914 παραμένει μια ιστορική στιγμή για την τέχνη του κινηματογράφου στην Ελλάδα