Έστησαν κανονικό πόλεμο στην πόλη τους. Με εκρήξεις, συλλήψεις και Ναζί στους δρόμους. Μόνο και μόνο για να τους πείσουν να αγοράσουν ομόλογα.
Μια ψεύτικη εισβολή, μια σκηνοθετημένη Κατοχή, και μια πόλη που ένιωσε τον πόλεμο πριν αυτός φτάσει. Ήταν η “If Day”.
Ξημέρωσε 19 Φεβρουαρίου 1942 και η πόλη Γουίνιπεγκ στον Καναδά ξύπνησε με σειρήνες. Άντρες με στολές της Βέρμαχτ περιπολούσαν στους δρόμους. Κτίρια είχαν αναρτήσει ναζιστικές σημαίες. Εφημερίδες είχαν λογοκριθεί. Πολιτικοί είχαν συλληφθεί. Οι δρόμοι είχαν γεμίσει στρατιώτες και εκρήξεις. Κι όμως, τίποτα δεν ήταν αληθινό. Ήταν η “If Day” — η μέρα που μια ολόκληρη πόλη σκηνοθέτησε τη δική της Κατοχή για να μην τη ζήσει ποτέ στ’ αλήθεια.
Η ιδέα ήταν απλή αλλά τρομακτικά ευφυής. Η Καναδική κυβέρνηση ήθελε να πείσει τους πολίτες να επενδύσουν σε πολεμικά ομόλογα για να στηρίξουν τον αγώνα ενάντια στον Χίτλερ. Αλλά ο κόσμος δεν καταλάβαινε τον κίνδυνο. Ο πόλεμος φαινόταν μακρινός. Ώσπου κάποιος σκέφτηκε: “Αν δεν μπορούν να φανταστούν τι σημαίνει Κατοχή, ας τους το δείξουμε.”
Χιλιάδες εθελοντές, η αστυνομία, στρατιώτες και η τοπική κυβέρνηση συμμετείχαν σε μια τεράστια θεατρική σκηνοθεσία. Ήταν σαν ταινία, μόνο που δεν είχε θεατές — όλοι ήταν μέσα. Ψεύτικες μάχες στους δρόμους, καπνογόνα, προπαγανδιστικές αφίσες, και “Ναζί αξιωματικοί” που αναλάμβαναν την εξουσία της πόλης. Οι πολίτες, παγωμένοι, έβλεπαν τον εφιάλτη μπροστά τους.
Οι εφημερίδες της ημέρας κυκλοφόρησαν με λογοκριμένα πρωτοσέλιδα και τίτλους γραμμένους στα γερμανικά. Δημοσιογράφοι “συνελήφθησαν”. Ο δήμαρχος, μέλη της κυβέρνησης και τοπικοί αξιωματούχοι μεταφέρθηκαν σε “στρατόπεδο συγκέντρωσης”. Οι μαθητές στα σχολεία ενημερώνονταν ότι απαγορεύεται να μιλούν αγγλικά. Στους δρόμους, “περιπολίες της Γκεστάπο” σταματούσαν πολίτες και τους έψαχναν.
Και όλα αυτά για να οδηγηθεί ο κόσμος σε ένα σημείο: να καταλάβει πως ο πόλεμος δεν ήταν μακριά. Ότι μπορούσε να έρθει στην αυλή τους, στους δρόμους τους, στη ζωή τους. Μέχρι το τέλος της ημέρας, η εκστρατεία είχε αποδώσει. Συγκεντρώθηκαν πάνω από 3 εκατομμύρια δολάρια μόνο στη Γουίνιπεγκ, για την αγορά πολεμικών ομολόγων.
Το “If Day” παραμένει μέχρι σήμερα η πιο ριζοσπαστική δημόσια καμπάνια για την ειρήνη μέσω του φόβου. Ήταν μια θεατρική Κατοχή. Ένας εφιάλτης χωρίς αίμα. Μια προσομοίωση της απόλυτης ήττας, μόνο και μόνο για να κερδηθεί η μάχη πριν έρθει. Κι ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο δυνατό όπλο που έβγαλε ποτέ ο Καναδάς στον πόλεμο.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
