Η νύχτα που 123 αιχμάλωτοι πέθαναν σε ένα δωμάτιο 24 τετραγωνικώ

Στις 20 Ιουνίου 1756, στην Καλκούτα της Ινδίας, 146 αιχμάλωτοι —Άγγλοι στρατιώτες, υπάλληλοι της Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών και άμαχοι— οδηγήθηκαν με τη βία μέσα σε ένα μικρό δωμάτιο μόλις 14 επί 18 πόδια. Ένα δωμάτιο λιγότερο από 24 τετραγωνικά μέτρα, χωρίς εξαερισμό, με δύο μικρά παράθυρα σφραγισμένα με σιδεριές και καμία επαφή με τον έξω κόσμο.

Το φρούριο Fort William είχε πέσει στα χέρια του Ινδού ηγεμόνα Siraj-ud-Daulah, που είχε εξοργιστεί επειδή οι Άγγλοι ενίσχυαν τις οχυρώσεις τους παραβιάζοντας τις εντολές του. Οι περισσότεροι Βρετανοί αξιωματικοί είχαν ήδη διαφύγει, αφήνοντας πίσω πολίτες και στρατιώτες να παραδοθούν. Ένας από αυτούς, ο John Zephaniah Holwell, περιγράφει τη νύχτα που ακολούθησε σαν ένα από τα πιο απάνθρωπα επεισόδια στην ιστορία της αποικιοκρατίας.

Η φυλακή ήταν ένα φρουραρχείο. Χώρος για δύο ή τρία άτομα, όχι για εκατό σαράντα έξι. Η θερμοκρασία ήταν αποπνικτική. Οι κρατούμενοι δεν είχαν χώρο να καθίσουν. Αν ήθελες να αναπνεύσεις, έπρεπε να σπρώξεις. Αν έπεφτες, πατούσαν πάνω σου. Μέχρι τις 9 το βράδυ, κάποιοι είχαν ήδη καταρρεύσει. Μέχρι τα μεσάνυχτα, είχαν αρχίσει οι παραισθήσεις και οι πρώτοι θάνατοι.

Όσοι στέκονταν κοντά στα παράθυρα, προσπάθησαν να μοιράσουν νερό με καπέλα. Η δίψα όμως αύξανε την αγωνία. Οι υπόλοιποι έσπρωχναν για μια ανάσα, μια σταγόνα, ένα σημείο με λίγη δροσιά. Πολλοί τσαλαπατήθηκαν. Άλλοι λιποθύμησαν και έμειναν στο πάτωμα μέχρι να τους καλύψει το βάρος των υπόλοιπων σωμάτων. Οι φρουροί πήραν χρήματα για να τους μεταφέρουν αλλού. Το αρνήθηκαν. Ο ηγεμόνας κοιμόταν, είπαν.

Το πρωί, στις έξι, άνοιξαν την πόρτα. Μόνο 23 είχαν μείνει ζωντανοί. Και δεν ήταν ακριβώς ζωντανοί — παραμιλούσαν, είχαν χάσει τις αισθήσεις τους ή είχαν μείνει αποσβολωμένοι με το βλέμμα στο κενό. Τα πτώματα πετάχτηκαν σε μια τάφρο. Οι επιζώντες οδηγήθηκαν στην πρωτεύουσα του ναουάμπη, στη Murshidabad.

Το γεγονός έμεινε στην Ιστορία ως «The Black Hole of Calcutta». Χτίστηκε μνημείο. Καταστράφηκε από Ινδούς εθνικιστές. Ο Holwell έγραψε βιβλίο. Άλλοι είπαν πως υπερβάλλει. Ορισμένοι ιστορικοί λένε ότι οι κρατούμενοι ήταν λιγότεροι. Άλλοι πως η όλη ιστορία χρησιμοποιήθηκε από τους Βρετανούς σαν δικαιολογία για την εκδίκηση που ήρθε έναν χρόνο μετά: η μάχη του Plassey, η εκτέλεση του Siraj και η έναρξη της επίσημης βρετανικής κυριαρχίας στην Ινδία.

Ήταν τραγωδία, ήταν προπαγάνδα, ή και τα δύο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι εκείνο το βράδυ, σε ένα δωμάτιο 4 επί 5, 123 άνθρωποι πέθαναν χωρίς πόλεμο, χωρίς μαχαίρι, χωρίς σφαίρα. Μόνο από ζέστη, πείνα, δίψα, φόβο. Και επειδή κανείς δεν βρέθηκε να πει «αρκετά».