Γιατί οι Άγγλοι άρχισαν σιγά σιγά να κόβουν το “ρ” στο τέλος;

Μπορεί να νομίζεις ότι το «caah» που λες με βρετανική προφορά είναι το σωστό, το παραδοσιακό, το «βασιλικό». Αλλά αν γυρνούσες στο Λονδίνο του 1600 και έλεγες «caah», δεν θα σε καταλάβαινε κανείς. Θα σε ρωτούσαν: «Καα; Τι είναι το καα; Θες να πεις car;». Γιατί τότε, οι Άγγλοι πρόφεραν το R κανονικά. Όπως οι Αμερικανοί σήμερα.

Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, σχεδόν όλοι οι Βρετανοί ήταν ροτακικοί: πρόφεραν το R στο τέλος των λέξεων ή πριν από σύμφωνο — όπως το “car”, “hard”, “part”, “sister”. Δεν υπήρχε “caah”, ούτε “hahd”, ούτε “pahk the cah”.

Η αλλαγή δεν έγινε ξαφνικά. Άρχισε στα σαλόνια του Λονδίνου. Στην ίδια πόλη που γέννησε τους δανδήδες, την ανώτερη τάξη και τα λογοτεχνικά τσάγια. Εκεί, μέσα στον καθρέφτη της αστικής ευγένειας, το R άρχισε να θεωρείται αγροίκο, παλιομοδίτικο. Ένα κοινωνικό ρεύμα προφοράς άρχισε να φουσκώνει: «μιλάς καλύτερα όταν μιλάς μαλακά».

Έτσι γεννήθηκε η non-rhotic pronunciation, δηλαδή η μη ροτακική προφορά. Και μέσα σε έναν αιώνα, εξαπλώθηκε σαν μόδα σε όλη τη νότια Αγγλία. Πλέον, ήταν «καθώς πρέπει» να λες “pahk the cah”, όχι “park the car”. Και όσο πιο πολύ έκοβες το R, τόσο πιο αριστοκρατικός ακουγόσουν.

Αλλά το R δεν χάθηκε παντού. Η βόρεια Αγγλία, η Σκωτία, η Ιρλανδία και οι φτωχές περιοχές της Δύσης (West Country) το κράτησαν. Και όταν οι πρώτοι άποικοι έφυγαν για Αμερική, πήραν μαζί τους την “παλιά” αγγλική με το R. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα, η “αμερικάνικη” προφορά είναι πιο κοντά στην αρχαία βρετανική απ’ ό,τι η ίδια η βρετανική!

Το R χάθηκε γιατί έτσι επέβαλε η κοινωνική μόδα. Όχι γιατί ήταν σωστό, ούτε επειδή το πρόσταζε η γλωσσολογία. Ήταν απλώς μια σιωπηλή επανάσταση στον καθρέφτη της ευγένειας. Κι όταν ο καθρέφτης έγινε πρότυπο, όλη η γλώσσα ντύθηκε στο στυλ του.