Γιατί οι Αρχαίοι έλληνες συνέδεαν τη ζέστη με τους σκύλους;
Τι σχέση είχαν οι σκύλοι με τον καύσωνα στην αρχαία Ελλάδα;
Ο ελληνικός ήλιος έκαιγε το καλοκαίρι όπως και σήμερα, και οι Αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν καλά τις επιπτώσεις της ζέστης, όχι μόνο στους ανθρώπους αλλά και στα ζώα τους. Οι σκύλοι, πολύτιμοι σύντροφοι στην καθημερινότητα, χρησιμοποιούνταν για φύλαξη, κυνήγι και προστασία, αλλά το έντονο κλίμα της Ελλάδας έπαιζε σημαντικό ρόλο στη συμπεριφορά τους. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχαίοι είχαν παρατηρήσει πως οι σκύλοι γίνονταν νωθροί και βαριεστημένοι τις ζεστές ώρες της ημέρας, κάτι που τους οδήγησε να τους συνδέσουν με την αποχαύνωση και τη ραθυμία που προκαλεί ο καύσωνας.
Ο περίφημος όρος «κυνικά καύματα» προέρχεται από αυτή τη σχέση. Η φράση αναφερόταν στην περίοδο του καλοκαιριού όπου ο αστερισμός του Μεγάλου Κυνός με το λαμπερό αστέρι του, τον Σείριο, εμφανιζόταν στον ουρανό, σηματοδοτώντας τις πιο θερμές ημέρες του έτους. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι όταν ο Σείριος ανέβαινε στον ουρανό, η ζέστη γινόταν αφόρητη και οι άνθρωποι αλλά και τα ζώα υπέφεραν. Οι σκύλοι, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις τους, κουράζονταν και έμεναν σε σκιά, πράγμα που συνέβαλε στη σύνδεσή τους με τον καύσωνα.
Αυτή η αντίληψη διατηρήθηκε και πέρασε στους Ρωμαίους, οι οποίοι αποκαλούσαν αυτή την περίοδο “dies caniculares”, δηλαδή «σκυλίσιες μέρες», έναν όρο που επιβιώνει μέχρι σήμερα σε πολλές γλώσσες ως «dog days of summer». Στην καθημερινή ζωή, οι σκύλοι που χρησιμοποιούνταν σε αγροτικές εργασίες ή στο κυνήγι ήταν λιγότερο δραστήριοι κατά τις ώρες της έντονης ζέστης, και γι’ αυτό πολλές δραστηριότητες μεταφέρονταν νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα, όταν η θερμοκρασία ήταν πιο ήπια.
Στην αρχαία Ελλάδα, λοιπόν, οι σκύλοι δεν ήταν μόνο φύλακες και κυνηγοί, αλλά και φυσικοί δείκτες του καύσωνα. Ο τρόπος που αντιδρούσαν στη ζέστη βοήθησε τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα τις εποχές και τις επιπτώσεις του κλίματος, συνδέοντας για πάντα το όνομά τους με τις πιο καυτές μέρες του καλοκαιριού.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
