Γιατί οι νικλιάνοι στη Μάνη είχαν πολλές φορές και δεύτερη γυναίκα;

Η Μάνη δεν έμοιαζε ποτέ με την υπόλοιπη Ελλάδα. Ήταν ένας τόπος άγριος, γεμάτος πύργους, βεντέτες και σκληρούς ανθρώπους που έζησαν για αιώνες με τους δικούς τους, απαράβατους νόμους. Ανάμεσα στις ιδιαιτερότητες αυτού του τόπου, ξεχωρίζουν δύο κοινωνικές τάξεις: οι νικλιάνοι και οι φαμέγοι. Δύο λέξεις που σήμερα μοιάζουν ξεχασμένες, αλλά κάποτε καθόριζαν τη ζωή και την τύχη κάθε Μανιάτη.

Οι νικλιάνοι ήταν η ελίτ της Μάνης. Ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων, αρχηγοί ισχυρών οικογενειών, άνθρωποι που κρατούσαν στα χέρια τους την τοπική εξουσία. Ο τίτλος τους δεν ερχόταν από κάποιο βασιλικό διάταγμα αλλά από το αίμα και την παράδοση. Ανήκαν στις παλιές γενιές, τις δυνατές οικογένειες που έφτιαξαν τους περίφημους μανιάτικους πύργους και είχαν τη δύναμη να επιβάλλουν τον δικό τους νόμο.

Από την άλλη πλευρά, υπήρχαν οι φαμέγοι, οι απλοί άνθρωποι της Μάνης. Εργάτες της γης, υπηρέτες των νικλιάνων, χωρίς μεγάλα κτήματα ή πλούτη. Η ζωή τους ήταν σκληρή και εξαρτιόταν άμεσα από την προστασία ή την εκμετάλλευση των ισχυρών οικογενειών. Πολλοί φαμέγοι αναγκάζονταν να δίνουν όρκους πίστης στους νικλιάνους και να ζουν υπό την προστασία τους, σαν μια άτυπη μορφή φεουδαρχίας που διατηρήθηκε στη Μάνη για αιώνες.

Ένα από τα πιο παράξενα φαινόμενα αυτής της κοινωνίας ήταν το γεγονός ότι οι νικλιάνοι μπορούσαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να έχουν και δεύτερη γυναίκα. Η Μάνη ήταν μια γη με αδιάκοπους πολέμους και βεντέτες, όπου πολλοί άνδρες σκοτώνονταν νέοι, αφήνοντας πίσω τους χήρες και παιδιά. Αν ένας νικλιάνος παντρευόταν μια γυναίκα από άλλη ισχυρή οικογένεια για να εδραιώσει τις σχέσεις του, αλλά παράλληλα ήθελε να προστατεύσει και μια χήρα, μπορούσε να την πάρει υπό την προστασία του ως δεύτερη σύζυγο, κάτι που δεν ήταν ακριβώς πολυγαμία, αλλά μια κοινωνική ανάγκη που γινόταν αποδεκτή στο αυστηρό πλαίσιο της μανιάτικης παράδοσης.

Αυτές οι σιωπηρές συμφωνίες και οι άγραφοι νόμοι της Μάνης μπορεί να ακούγονται πρωτόγονοι σήμερα, αλλά για αιώνες εξασφάλιζαν την επιβίωση των οικογενειών και τη διατήρηση της δύναμης των νικλιάνων. Σε έναν τόπο όπου η γη, η τιμή και το αίμα ήταν πιο δυνατά από οποιονδήποτε γραπτό νόμο, οι νικλιάνοι και οι φαμέγοι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας από τις πιο μοναδικές και αδάμαστες κοινωνίες της ελληνικής ιστορίας.