Γιατί κανένα ζώο δε μπορεί να τρέξει μαραθώνιο όπως ο άνθρωπος

Ο άνθρωπος δεν είναι το ταχύτερο ζώο στον πλανήτη. Δεν είναι το δυνατότερο. Ούτε το πιο άγριο. Είναι όμως σχεδόν αξεπέραστος όταν πρόκειται για μακρινές αποστάσεις, και ειδικά σε θερμές συνθήκες. Γι’ αυτό και κανένα άλλο ζώο δεν μπορεί να τρέξει έναν μαραθώνιο με την ίδια επιμονή, διάρκεια και προσαρμογή όπως αυτός.

Η σωματική κατασκευή του ανθρώπου μοιάζει σχεδόν φτιαγμένη για αντοχή. Τα πόδια του είναι μακριά σε σχέση με το σώμα. Οι τένοντες της φτέρνας και το σύστημα ισορροπίας του κεφαλιού επιτρέπουν σταθερό τρέξιμο για ώρες. Κυρίως, όμως, είναι η ικανότητα του να ιδρώνει — όχι με το λαχάνιασμα όπως κάνουν τα περισσότερα ζώα, αλλά με ολόκληρη την επιφάνεια του δέρματος.

Σε μια άνιση κούρσα μαραθωνίου, ένα άλογο ή ένα σκυλί ίσως ξεκινήσουν μπροστά. Αλλά σύντομα πρέπει να σταματήσουν να δροσιστούν. Αν συνεχίσουν, κινδυνεύουν να πεθάνουν από υπερθέρμανση. Ο άνθρωπος ιδρώνει. Αποβάλλει τη θερμότητα πιο αποδοτικά από κάθε άλλο θηλαστικό. Μπορεί να συνεχίσει να κινείται όταν οι άλλοι πέφτουν.

Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτό ήταν το πρώτο μας όπλο στο κυνήγι. Όχι τα εργαλεία. Όχι η νοημοσύνη. Αλλά η επιμονή. Το «persistence hunting» ήταν μια πρακτική στις αρχαίες κοινωνίες: οι κυνηγοί έτρεχαν επί ώρες, μέχρι το ζώο να καταρρεύσει από εξάντληση. Ήταν ένα κυνήγι με τα πόδια. Και σε αυτό, ο άνθρωπος ήταν ο κυρίαρχος.

Ακόμα και σήμερα, σε αγώνες όπως το «Man vs Horse» στην Ουαλία, άνθρωποι κερδίζουν άλογα. Όχι γιατί είναι ταχύτεροι, αλλά γιατί είναι σταθεροί, ψυχραιμότεροι και κυρίως γιατί αντέχουν στον ήλιο και στο χρόνο. Τρέχουν λιγότερο γρήγορα, αλλά τρέχουν για περισσότερο.

Τα μόνα ζώα που μπορούν να ανταγωνιστούν τον άνθρωπο σε μεγάλες αποστάσεις είναι συγκεκριμένες ράτσες σκύλων, εκπαιδευμένες γι’ αυτό το σκοπό. Αλλά ακόμη κι εκεί, η φυσιολογία τους δεν μπορεί να διαχειριστεί καλά τη θερμότητα. Ο άνθρωπος, όμως, τρέχει κάτω από τον ήλιο όπως σχεδόν κανένα άλλο πλάσμα στη φύση.