Γιατί μέχρι το 1868 οι Ιάπωνες δεν είχαν επώνυμα και τώρα έχουν πάνω από 100.000;

Για χιλιάδες χρόνια στην Ιαπωνία, μόνο οι λίγοι είχαν όνομα με δύο μέρη. Οι ευγενείς, οι σαμουράι, οι αυτοκρατορικοί αξιωματούχοι. Οι υπόλοιποι — δηλαδή σχεδόν όλοι — είχαν μόνο ένα όνομα. Ένας Γκένζο, ένας Τάρο, μια Οχάνα. Αν χρειαζόταν διευκρίνιση, έλεγαν απλώς «ο Γκένζο από το βουνό», ή «ο Τάρο που φτιάχνει καλάθια».

Αυτό άλλαξε απότομα το 1868, όταν η Εποχή Meiji έφερε το τέλος του φεουδαρχισμού. Το νέο ιαπωνικό κράτος ήθελε να εκσυγχρονιστεί. Χρειαζόταν μητρώα, καταγραφές, φορολογία, στρατολόγηση, σχολεία. Και για όλα αυτά, κάθε άτομο έπρεπε να έχει πλήρες όνομα: μικρό και επίθετο. Η κυβέρνηση εξέδωσε διάταγμα: όλοι οι Ιάπωνες, ανεξαιρέτως, πρέπει να αποκτήσουν επώνυμο.

Οι περισσότεροι το έφτιαξαν επιτόπου. Κάποιοι πήραν λέξεις από τη φύση: Yamada (ορεινό χωριό), Kawaguchi (στόμα ποταμού), Tanaka (μεσαίο χωράφι). Άλλοι χρησιμοποίησαν τα επαγγέλματά τους ή τοπωνύμια. Και μερικοί απλώς εφηύραν λέξεις που τους άρεσαν, ή που ήθελαν να τους κάνουν να φαίνονται πιο αξιοσέβαστοι.

Μέσα σε λίγες δεκαετίες, το φαινόμενο πήρε διαστάσεις. Δεν υπήρχε βάση δεδομένων, ούτε «λίστα με επώνυμα». Ο καθένας μπορούσε να δηλώσει ό,τι ήθελε. Και έτσι φτάσαμε στο σήμερα: η Ιαπωνία έχει πάνω από 100.000 διαφορετικά επώνυμα, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο.

Ο παραλογισμός; Τα περισσότερα από αυτά είναι πολύ νεότερα απ’ όσο νομίζουμε. Στην πραγματικότητα, τα επώνυμα των Ιαπώνων είναι νεότερα από το τηλέφωνο, το τραίνο ή τη φωτογραφία.