Γιατί όταν σκεφτόμαστε μιλάμε στο μυαλό μας πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι όταν μιλάμε κανονικά;

Ο μέσος άνθρωπος μιλάει με περίπου 130 λέξεις το λεπτό. Αν διαβάζει, ανεβαίνει λίγο, στις 250–300 λέξεις. Αλλά όταν σκέφτεται; Όταν δεν ανοίγει το στόμα του, δεν κινεί ούτε χείλη ούτε γλώσσα — μόνο τρέχει στο μυαλό του; Εκεί, η ταχύτητα απογειώνεται: έως και 4.000 λέξεις το λεπτό. Ένα μικρό μυθιστόρημα κάθε τέσσερα λεπτά. Και όμως, δεν το καταλαβαίνουμε.

Αυτός ο εσωτερικός διάλογος, η φωνή μέσα μας που μοιάζει με την κανονική ομιλία αλλά δεν παράγει ήχο, είναι κάτι που σχεδόν όλοι οι άνθρωποι βιώνουν. Οι επιστήμονες τον ονομάζουν “internal monologue” ή “verbal thought”. Και λειτουργεί σαν σύστημα σκέψης, επεξεργασίας, προβολής, αλλά και αυτοδιάγνωσης. Κάνουμε σενάρια, απαντήσεις, διαλόγους, προβλέψεις — όλα με λέξεις που δεν ακούγονται.

Γιατί είναι τόσο γρήγορος; Επειδή παραλείπει όλα τα βήματα της φυσικής ομιλίας. Δεν χρειάζεται να ενεργοποιηθεί το αναπνευστικό σύστημα, οι φωνητικές χορδές, οι αρθρώσεις, ούτε καν να περιμένουμε να «τελειώσει» η πρόταση. Η σκέψη λειτουργεί σαν ρεύμα: οι λέξεις έρχονται συμπυκνωμένες, πολλές ταυτόχρονα, με νοήματα που προλαβαίνουμε να αντιληφθούμε πριν σχηματιστούν ολοκληρωτικά.

Επιπλέον, δεν υπάρχει χρονικό κόστος ή κοινωνικός περιορισμός. Δεν χρειάζεται να είναι σωστά διατυπωμένο, να τηρεί συντακτικό, ούτε να περιμένουμε τον άλλο να απαντήσει. Το μυαλό μπορεί να πηγαίνει μπρος πίσω, να πετάγεται, να προβάλλει εικόνες, ήχους και λέξεις σε απόλυτη ταχύτητα. Είναι σαν μοντάζ χωρίς φιλμ.

Η ταχύτητα αυτή έχει μετρηθεί σε διάφορες μελέτες. Μία από τις πιο γνωστές, γύρω στο 1990, υπολόγισε την πραγματική ταχύτητα λεκτικής σκέψης στις 4.000 λέξεις/λεπτό, δηλαδή περίπου 30 φορές πιο γρήγορη από την ομιλία. Αν προσπαθούσες να τις γράψεις ή να τις προφέρεις, θα χρειαζόσουν μισή ώρα.

Κι όμως, αυτό το τεράστιο νοητικό υλικό χάνεται. Οι περισσότεροι το ξεχνούν σε δευτερόλεπτα. Κι αν δεν το πεις, δεν το γράψεις, δεν το αρθρώσεις, σβήνει. Το μυαλό παράγει λόγο με ταχύτητα φωτιάς, αλλά τον καίει το ίδιο γρήγορα.