Γιατί στην Αμερική γράφουν πρώτα τον μήνα και όχι τη μέρα όπως στην Ευρώπη;

Σε μια ταπεινή ημερομηνία, κρύβεται μια ολόκληρη ιστορία πολιτισμών, αποικιών και… εκτυπωτικών συνηθειών. Το γεγονός ότι οι Αμερικανοί γράφουν τις ημερομηνίες με σειρά μήνας/μέρα/έτος δεν είναι αυτονόητο ούτε τυχαίο. Αντιθέτως, είναι απόρροια πρακτικών επιλογών, εγγράφων, και μιας διαχρονικής αγγλοσαξονικής επιμονής στη σαφήνεια — ή, ανάλογα με το ποιος κοιτάζει, στη σύγχυση.

Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα ακολουθούμε τη λογική της προοδευτικής αφαίρεσης πληροφορίας: ημέρα, μήνας, έτος. Από τη μικρότερη μονάδα στην μεγαλύτερη. Αυτή είναι μια προσέγγιση που παρατηρείται και σε άλλες πτυχές της ζωής και του γραπτού λόγου σε χώρες που βασίζονται σε λογική μαθηματικής ή διοικητικής ακολουθίας. Αντίθετα, οι Αμερικανοί διάλεξαν κάτι που μοιάζει ανορθόδοξο: να τοποθετούν πρώτα τον μήνα, μετά τη μέρα, και τέλος το έτος — παράγοντας σύγχυση σε εκατομμύρια τουρίστες και ιστορικούς ανά τον κόσμο.

Πώς έγινε αυτό; Στην πρώιμη αποικιακή Αμερική, η επιρροή από τα βρετανικά πρότυπα ήταν έντονη, όμως όχι απαραίτητα σταθερή. Οι Άγγλοι της εποχής χρησιμοποιούσαν ποικίλες μορφές ημερομηνίας — συχνά με τον μήνα να προηγείται, ειδικά σε επίσημα έγγραφα και εορτολόγια. Οι πρώτες μορφές ημερομηνίας στα έντυπα των αποικιών ακολουθούσαν το πρότυπο Month Day, Year, γιατί το έτος θεωρούνταν λιγότερο σημαντικό (ή δεδομένο), ενώ η ακριβής ημέρα δεν είχε τόση βαρύτητα εκτός αν συνδεόταν με έναν συγκεκριμένο μήνα. Ένα τυπικό παράδειγμα από τον 18ο αιώνα είναι: July 4, 1776.

Όμως δεν ήταν μόνο τα έγγραφα. Οι τύποι ημερομηνίας καθιερώθηκαν και από τις φόρμες καταγραφής των ταμείων, των ημερολογίων τοίχου, των ταχυδρομείων. Η Αμερική, στη δική της προσπάθεια να αποκτήσει ταυτότητα ξεχωριστή από την Ευρώπη, κράτησε το “μηνας-μέρα-έτος” ως επίσημη γραφή. Αυτό το πρότυπο πέρασε στα επίσημα έγγραφα, στα κρατικά έντυπα, ακόμη και στη γλώσσα των υπολογιστών, δίνοντας του χαρακτήρα “κανονικότητας”.

Αντιθέτως, η Βρετανία και οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες υιοθέτησαν πιο αυστηρά το “ημέρα/μήνας/έτος” με την έναρξη του 20ού αιώνα, σε μια προσπάθεια εναρμόνισης με διοικητικά πρότυπα, τη μηχανική ταξινόμηση εγγράφων και —τελικά— την κοινή λογική. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η ημερομηνία γράφεται ως 14 juillet 1789· στην Ελλάδα, 25 Μαρτίου 1821· στο Ηνωμένο Βασίλειο, 5 May 2025. Όμως στις Ηνωμένες Πολιτείες, η “αντισυμβατικότητα” έγινε κανόνας, ακόμη και αν έμοιαζε λιγότερο πρακτική για ταξινόμηση ή αλφαβητική σειρά.

Η μόνη περίπτωση που όλες οι χώρες συμφώνησαν για κάτι ήταν ο ISO 8601: το διεθνές πρότυπο που ορίζει το έτος-μήνας-ημέρα (YYYY-MM-DD) ως λογικότερο για ηλεκτρονικά αρχεία και υπολογιστές. Ένας παγκόσμιος συμβιβασμός, όπου όμως λίγοι εκτός τεχνολογίας τον υιοθέτησαν στην καθημερινότητα.

Έτσι, κάθε φορά που βλέπετε μια αμερικανική ημερομηνία σαν 3/4/2025 και αναρωτιέστε αν είναι Μάρτιος ή Απρίλιος, να θυμάστε: είναι η ιστορία του ποιος έγραφε τι, πού και πότε — και πώς τελικά η συνήθεια νίκησε τη λογική.