Η αυτοκράτειρα που έβαλε τέλος στα βαμπίρ. Και ξεκίνησε με τα δικά της παιδιά.
Στην εποχή που οι νεκροί ξεθαύονταν για εξορκισμό, εκείνη ίδρυε μαιευτήρια, εμβολίαζε τα παιδιά της και έθετε τέλος στον τρόμο των βαμπίρ με επιστήμη και θάρρος.
Δεν ήταν συνηθισμένη βασίλισσα. Ήταν έγκυος σχεδόν κάθε χρόνο, κυβερνούσε δεκάδες περιοχές, και τολμούσε πράγματα που οι άντρες της εποχής δεν τολμούσαν ούτε να συζητήσουν. Η Μαρία Θηρεσία της Αυστρίας γεννήθηκε σε έναν κόσμο όπου οι γυναίκες δεν κληρονομούσαν τον θρόνο. Τον πήρε. Και μαζί, πήρε στα χέρια της την απόφαση να συγκρουστεί με δαιμονικές φοβίες, επικίνδυνα έθιμα και αιώνες σκοταδισμού.
Στην Ουγγαρία του 18ου αιώνα, τα βαμπίρ δεν ήταν θρύλος. Ήταν τρόμος καθημερινός. Ολόκληρα χωριά ξέθαβαν πτώματα για να τα καρφώσουν, να τα κάψουν ή να τα διαμελίσουν – αν υπήρχε έστω και η υποψία πως κάποιος από τους νεκρούς έπινε αίμα τη νύχτα. Η λέξη «βαμπίρ» δεν ανήκε στη λογοτεχνία. Ανήκε στα ιατρικά και νομικά έγγραφα της εποχής.
Η Μαρία Θηρεσία δεν τους χλεύασε. Δεν προσπάθησε να τους εξευτελίσει. Έστειλε επιτροπές για να ερευνήσουν. Έμαθε. Και όταν κατάλαβε πως πίσω από την «επιδημία των βρικολάκων» υπήρχαν μόνο φόβος, κακή υγιεινή και ανύπαρκτη παιδεία, αντέδρασε αμέσως. Απαγόρευσε ρητά το άνοιγμα τάφων, θέσπισε αυστηρές ταφικές διαδικασίες και κατήργησε τα βασανιστήρια που συνόδευαν την ομολογία ότι κάποιος ήταν βαμπίρ.
Δεν έμεινε εκεί. Ίδρυσε τα πρώτα νοσοκομεία αποκλειστικά για γυναίκες, όταν στην Ουγγαρία ακόμα γεννούσαν στα πατώματα των σπιτιών. Δημιούργησε μαιευτικές σχολές στην Πράγα και τη Βιέννη, και έφερε για πρώτη φορά την έννοια του «δημόσιου γιατρού». Υπέγραψε νόμο για υποχρεωτική εκπαίδευση παιδιών από 6 έως 12 ετών και ξεκίνησε τον εμβολιασμό από το ίδιο της το παλάτι – εμβολίασε πρώτα τα δικά της παιδιά, όταν οι περισσότεροι γονείς έκρυβαν τα παιδιά τους από τον φόβο του.
Η Μαρία Θηρεσία είχε 16 παιδιά. Τρία πέθαναν από ευλογιά. Όταν έδωσε εντολή να ξεκινήσει η εκστρατεία εμβολιασμού, ήξερε ακριβώς τι διακινδύνευε: τη ζωή των δικών της. Αλλά προτίμησε να δείξει τον δρόμο, όχι να δώσει διαταγές από απόσταση.
Κι όσο για τα βαμπίρ; Η υστερία καταλάγιασε. Το νομικό πλαίσιο δεν άφηνε πια περιθώριο για εξορκισμούς και αποκεφαλισμούς. Η ίδια δεν χρησιμοποίησε τον όρο, δεν προσπάθησε να μετατρέψει τον λαό της σε «ορθολογιστές». Τον προστάτεψε. Με τρόπο σιωπηλό, αλλά αποτελεσματικό.
Όταν πέθανε το 1780, η Ευρώπη είχε αλλάξει. Όχι μόνο επειδή οι γυναίκες μπορούσαν να μορφώνονται ή να γεννούν σε νοσοκομείο. Αλλά επειδή, για πρώτη φορά, ένας ολόκληρος λαός σώθηκε όχι με ξόρκια, αλλά με μέτρα υγιεινής. Και η γυναίκα που το έκανε αυτό, φορούσε κορώνα.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
