Η Αίγινα πριν από 130 χρόνια όπως την έβλεπαν οι ξένοι ταξιδιώτες του 19ου αιώνα

Το ταξίδι για την Αίγινα πριν από 130 χρόνια δεν ήταν βόλτα. Δεν έφευγες όποτε ήθελες ούτε ήξερες αν θα γυρίσεις στην ώρα σου. Τα ατμόπλοια είχαν πρόγραμμα αλλά ο καιρός είχε πάντα τον τελευταίο λόγο. Αυτό το γράφει καθαρά ο Karl Baedeker στο βιβλίο του Greece Handbook for Travellers το 1894 και φαίνεται ότι το νησί δεν το πλησίαζες χαλαρά.

Όταν το πλοίο έμπαινε στον Σαρωνικό, το βλέμμα έπεφτε πρώτα στη Σαλαμίνα και μετά στα βουνά της Αίγινας που κατέβαιναν απότομα προς τη θάλασσα. Δεν μιλά για ομορφιά όπως τη λέμε σήμερα. Μιλά για πέτρα, για γυμνό τοπίο, για μια ακτή αυστηρή που δεν προσπαθεί να σε καλοπιάσει. Η πόλη της Αίγινας δεν παρουσιαζόταν ως κάτι μεγάλο ή εντυπωσιακό. Ήταν μαζεμένη γύρω από το λιμάνι. Σπίτια απλά, δρόμοι στενοί, ζωή που ξεκινούσε και τελείωνε στη θάλασσα. Ο Baedeker σημειώνει αριθμούς, πληθυσμό, λειτουργίες. Σαν να θέλει να σου πει τι θα βρεις χωρίς να σου πουλήσει εικόνα.

Η καθημερινότητα δεν είχε σχέση με επισκέπτες. Οι άνθρωποι ζούσαν από τη γη και τη θάλασσα. Ψάρεμα, σφουγγάρια, ελιές, αμύγδαλα, κεραμικά. Το νησί δούλευε για να σταθεί όρθιο και όχι για να αρέσει. Αυτό περνάει μέσα από τις γραμμές χωρίς πολλά λόγια.

Ο δρόμος προς την Αφαία δεν ήταν περίπατος

Αν ήθελες να δεις τον ναό της Αφαίας, έπρεπε να το πάρεις απόφαση. Ανάβαση με τα πόδια ή με ζώο, μονοπάτια δύσκολα, καμία ευκολία. Ο ναός δεν ήταν καθαρός και τακτοποιημένος όπως σήμερα. Ήταν ερείπιο μέσα στη φύση. Στήλες όρθιες, άλλες πεσμένες, πέτρες παντού και σιωπή. Η περιγραφή του μνημείου είναι σχεδόν στεγνή. Διαστάσεις, υλικό, αριθμοί κιόνων. Όμως πίσω από αυτό φαίνεται κάτι άλλο. Τα γλυπτά λείπουν. Έχουν φύγει για μουσεία της Ευρώπης και αυτό καταγράφεται σαν φυσικό γεγονός. Κανένα σχόλιο, καμία αγανάκτηση. Έτσι ήταν τότε.

Η Αίγινα κουβαλούσε ακόμα την ανάμνηση ότι υπήρξε πρωτεύουσα. Ο Καποδίστριας αναφέρεται, τα κτίρια του υπάρχουν, αλλά όλα δείχνουν κουρασμένα. Το βιβλίο αφήνει την αίσθηση ενός τόπου που έζησε κάτι μεγάλο και τώρα προσπαθεί απλώς να συνεχίσει.

Οι κάτοικοι δεν εξιδανικεύονται. Η ζωή τους φαίνεται σκληρή και απλή. Δεν υπάρχει τίποτα γραφικό. Δεν υπάρχει φιλοξενία όπως τη φανταζόμαστε σήμερα. Υπάρχει καθημερινός αγώνας και μια σχέση με το τοπίο που δεν χαρίζεται. Ακόμα και οι βόλτες στο νησί δεν περιγράφονται σαν εμπειρία. Είναι ώρες, αποστάσεις, κόπος. Η φύση δεν είναι θέαμα. Είναι κάτι που πρέπει να διασχίσεις.

Διαβάζοντας σήμερα αυτές τις σελίδες, η Αίγινα του 1894 μοιάζει πιο αληθινή από ποτέ. Όχι όμορφη με την εύκολη έννοια. Αλλά καθαρή, λιτή και σιωπηλή. Έτσι την είδαν οι ξένοι ταξιδιώτες και έτσι έμεινε γραμμένη στο βιβλίο τους.