Η Ηλέκτρα θέλησε να τυφλώσει την ίδια της την αδελφή με αναμμένο δαυλό
Στην τραγωδία που δεν σώθηκε, η Ηλέκτρα μαθαίνει ότι η Ιφιγένεια σκότωσε τον Ορέστη. Και φτάνει μέχρι το σημείο να θελήσει να την τυφλώσει.
Η Ηλέκτρα, μια από τις πιο δραματικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας, έμεινε στη μνήμη των αιώνων ως η κόρη που δεν συγχώρεσε ποτέ τη μητέρα της για τον φόνο του πατέρα της, και που ανέλαβε ενεργό ρόλο στην εκδίκηση. Όμως υπάρχει μία εκδοχή του μύθου που ελάχιστοι γνωρίζουν. Μια ιστορία πιο σκοτεινή και πιο ανθρώπινη, που δεν έφτασε ποτέ ολοκληρωμένη σε εμάς, αλλά αποσπάσματά της αρκούν για να μας συγκλονίσουν.
Σε αυτή την εκδοχή, από τη χαμένη τραγωδία Αλήτης του Σοφοκλή, η Ηλέκτρα μαθαίνει ότι ο αδελφός της, ο Ορέστης, είναι νεκρός. Στην πραγματικότητα, έχει σκηνοθετήσει τον θάνατό του μαζί με τον Πυλάδη και έχει φτάσει στη μακρινή Ταυρική, όπου ιέρεια της θεάς Άρτεμης είναι η ίδια τους η αδερφή: η Ιφιγένεια, η οποία θεωρούνταν νεκρή από παλιά. Όταν η Ηλέκτρα πληροφορείται ότι η Ιφιγένεια ήταν υπεύθυνη για τη θυσία του αδερφού της, η οργή ξεχειλίζει μέσα της.
Με αναμμένο δαυλό από τον βωμό, πηγαίνει στους Δελφούς με σκοπό να την τυφλώσει. Να της στερήσει το φως για την προδοσία. Δεν υπάρχει κανένα άλλο στοιχείο στη σωζόμενη αρχαία γραμματεία όπου μια αδελφή επιλέγει τέτοια τιμωρία για την ίδια της την αδελφή. Είναι η στιγμή που η Ηλέκτρα ξεπερνά τον εαυτό της, όχι με τη λογική της εκδίκησης αλλά με την παράνοια της απώλειας, του πένθους και της μοναξιάς.
Η σκηνή σώζεται μόνο ως περίληψη. Δεν γνωρίζουμε πώς αντέδρασε η Ιφιγένεια. Δεν γνωρίζουμε αν ο Ορέστης εμφανίστηκε εγκαίρως για να αποτρέψει την πράξη. Μόνο πως ο Ορέστης ήταν εκεί. Και πως η Ηλέκτρα στάθηκε απέναντι στην αδελφή της κρατώντας τη φωτιά που θα της έκαιγε τα μάτια.
Αυτό το άγνωστο επεισόδιο φέρνει στο φως μια άλλη διάσταση του χαρακτήρα της Ηλέκτρας. Όχι μόνο ως εκδικήτρια αλλά ως άνθρωπο που ζει μέσα σε ένα συνεχές πένθος, που δεν έχει εμπιστοσύνη σε κανέναν, που θυσιάζει την αγάπη ακόμα και προς την οικογένεια για την αλήθεια και τη δικαιοσύνη όπως η ίδια την αντιλαμβάνεται. Είναι μια Ηλέκτρα πιο τραγική από κάθε άλλη – όχι επειδή σκοτώνει τη μητέρα της, αλλά γιατί είναι έτοιμη να καταστρέψει ό,τι απέμεινε από την οικογένειά της.
Ο μύθος της Ηλέκτρας, έτσι όπως τον έγραψε ο Σοφοκλής στην Αλήτη, δεν ήταν απλώς ένας κύκλος εκδίκησης. Ήταν ένα πορτρέτο του πόνου που γίνεται φωτιά. Του πένθους που γίνεται όπλο. Και της αγάπης που δεν συγχωρεί.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
