Η πιο διάσημη καρέκλα στον κόσμο. Δεν έχει όνομα, ούτε σχεδιαστή. Κανείς δεν ξέρει πού ανήκει.

Είναι λευκή, φτηνή, στοιβαζόμενη και κυρίως… παντού. Δεν έχει κανένα διακριτικό σχέδιο, κανένα λογότυπο, καμία πατρίδα. Κι όμως, η πλαστική καρέκλα τύπου Monobloc έχει κυριεύσει τον κόσμο. Από αυλές στην Ινδία μέχρι εκκλησίες στην Αφρική και προεκλογικές ομιλίες στην Ελλάδα, κανείς δεν ξέρει πώς ακριβώς εμφανίστηκε. Κι όμως, είναι το πιο ευρέως διαδεδομένο αντικείμενο καθίσματος που κατασκευάστηκε ποτέ.

Το όνομά της δεν είναι καν πραγματικό όνομα. Monobloc σημαίνει απλώς ότι είναι φτιαγμένη από ένα ενιαίο κομμάτι πλαστικού. Καμία εταιρεία δεν την κατοχύρωσε πρώτη. Κανένας σχεδιαστής δεν θεωρείται ο “πατέρας” της. Εμφανίστηκε σταδιακά από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, ίσως στην Ιταλία, ίσως στη Γαλλία, και διαδόθηκε τόσο γρήγορα που πια δεν έχει πατρίδα. Είναι, κυριολεκτικά, η καρέκλα του κόσμου.

Σύμφωνα με μελέτες, κυκλοφορούν πάνω από ένα δισεκατομμύριο τέτοιες καρέκλες στον πλανήτη. Και το πιο εντυπωσιακό; Όπου κι αν την βάλεις, μοιάζει σαν να ήταν πάντα εκεί. Δεν δηλώνει τίποτα. Δεν παραπέμπει πουθενά. Είναι αυτό που οι ανθρωπολόγοι ονομάζουν context-free object: αντικείμενο χωρίς συμφραζόμενο. Μια καρέκλα που μπορεί να είναι σε πανηγύρι, σε διαδήλωση, σε κηδεία, σε παιδική χαρά ή σε στρατόπεδο. Δεν ανήκει πουθενά γιατί ανήκει σε όλους.

Η επιτυχία της οφείλεται στο γεγονός ότι είναι ελαφριά, στοιβαζόμενη, φτηνή και ανθεκτική. Παράγεται με την τεχνική της έγχυσης σε καλούπι – μία μόνο κίνηση, καμία συναρμολόγηση, σχεδόν μηδενικό κόστος. Οι εργοστασιακές γραμμές παραγωγής μπορούν να βγάλουν χιλιάδες σε λίγες ώρες. Και το πλαστικό της, το πολυπροπυλένιο, αντέχει από παγετό μέχρι αφρικανική ζέστη.

Ακαδημαϊκοί του design, όπως ο αείμνηστος Rainer Bannasch, την χαρακτήρισαν «η επιτομή της παγκοσμιοποίησης». Για κάποιους είναι το σύμβολο της μαζικής παραγωγής χωρίς ψυχή. Για άλλους, η απόλυτη νίκη του λειτουργικού design: τίμιο, λιτό, προσιτό. Υπάρχουν μουσεία που έχουν εκθέσει τη Monobloc ως τέχνη της λαϊκής καθημερινότητας. Κι όμως, κανείς δεν πήρε ποτέ το credit.

Το παράδοξο είναι ότι ενώ είναι από τα πιο άχρωμα αντικείμενα της ανθρωπότητας, έχει γίνει σημείο ταύτισης. Στην Ελλάδα, θα τη βρεις σε γάμους στα χωριά. Στην Κολομβία, σε υπαίθρια κομμωτήρια. Στην Ουγκάντα, σε πολιτικές συγκεντρώσεις. Στην Ταϊλάνδη, σε τελετές Βούδας. Η Monobloc έγινε το έπιπλο χωρίς σύνορα, χωρίς στυλ, χωρίς τάξη. Κάθεσαι και δεν σου λέει τίποτα. Αλλά σου λέει τα πάντα για τον κόσμο που έφτιαξε μια τέτοια καρέκλα: φτηνό, μαζικό, λειτουργικό.

Ίσως γι’ αυτό την αγαπούν και την μισούν ταυτόχρονα. Κανείς δεν τη διαφημίζει, κανείς δεν τη θαυμάζει, αλλά καμία άλλη καρέκλα στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν κάθισε τόσο πολύ κόσμο.