Η πιο παράξενη ταφή στη φύση. Πώς τα μυρμήγκια ξεφορτώνονται τους νεκρούς τους

Στην αχανή κοινωνία των μυρμηγκιών, εκεί όπου η τάξη είναι νόμος και η ζωή οργανωμένη σαν στρατιωτικό καθεστώς, υπάρχει μια τελετουργία που μοιάζει περισσότερο με αρχαία κηδεία παρά με ζωικό ένστικτο. Όταν ένα μέλος πεθαίνει, δεν μένει στη φωλιά. Η κοινότητα αναλαμβάνει να το μεταφέρει έξω, σε ένα αυτοσχέδιο «νεκροταφείο» της φύσης.

Η διαδικασία λέγεται νεκροφόρηση και αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο τα μυρμήγκια θάβουν την απειλή. Ο θάνατος για αυτά δεν είναι μόνο απώλεια, είναι κίνδυνος. Η σήψη θα μπορούσε να φέρει μικρόβια που θα αφανίσουν ολόκληρη την αποικία. Έτσι, η κοινωνία τους διδάσκει πως οι νεκροί πρέπει να εξαφανιστούν.

Το πιο εντυπωσιακό δεν είναι η πράξη, αλλά η αίσθηση. Τα μυρμήγκια δεν «βλέπουν» τον θάνατο. Τον μυρίζουν. Όταν μια σορός αρχίζει να αποσυντίθεται, εκκρίνει ολεϊκό οξύ. Αυτή η μυρωδιά γίνεται το καμπανάκι. Ακόμα και αν το έντομο είναι ζωντανό αλλά καλυμμένο με ολεϊκό οξύ, οι σύντροφοί του θα το σύρουν έξω, σαν να ήταν ήδη νεκρό.

Στις αποικίες των μυρμηγκιών, οι «νεκροφόροι» είναι εργάτες που έχουν αναλάβει τον πιο μακάβριο ρόλο. Μεταφέρουν τις σορούς έξω από τη φωλιά και συχνά τις στοιβάζουν όλες μαζί, σε ένα σωρό που θυμίζει κοιμητήριο. Κάποιες φορές θάβουν τα σώματα κάτω από χώμα ή φύλλα, σαν μια τελετή που κανείς δεν τους δίδαξε αλλά που κληροδοτήθηκε γενετικά.

Η εικόνα θυμίζει σκηνές από πεδία μαχών, όπου στρατιώτες σέρνουν τους πεσμένους συντρόφους τους για να τους προστατεύσουν από την ατίμωση. Στην περίπτωση των μυρμηγκιών, η προστασία δεν είναι για τον νεκρό, αλλά για τους ζωντανούς. Κι όμως, το αποτέλεσμα μοιάζει ανατριχιαστικά ανθρώπινο.

Οι επιστήμονες έχουν μελετήσει το φαινόμενο και το συνδέουν με την έννοια του «υπερ-οργανισμού». Η αποικία δεν είναι απλώς ένα σύνολο εντόμων, αλλά ένα σώμα με εκατοντάδες χιλιάδες κύτταρα. Όταν ένα κύτταρο πεθάνει, αποβάλλεται. Όταν ένα μυρμήγκι πεθάνει, απομακρύνεται. Ο μηχανισμός είναι ο ίδιος: μια αδιάκοπη μάχη για την επιβίωση του συνόλου.

Η νεκροφόρηση δεν περιορίζεται μόνο στα μυρμήγκια. Οι τερμίτες και κάποιες μέλισσες κάνουν το ίδιο. Στην κυψέλη, η παρουσία μιας νεκρής μέλισσας είναι αρκετή για να σημάνει συναγερμό. Εργάτριες αναλαμβάνουν να την πετάξουν μακριά, ώστε η κοινωνία να παραμείνει αγνή και προστατευμένη.

Αυτό το «ένστικτο κηδείας» δείχνει πως η φύση κρύβει μέσα της πιο περίπλοκους κώδικες από ό,τι φανταζόμαστε. Δεν είναι απλώς μηχανισμοί επιβίωσης. Είναι τελετές, τελετουργίες που αγγίζουν τα όρια του συμβολισμού. Μικρά σώματα κουβαλούν τους νεκρούς τους έξω από το φως της φωλιάς, όπως οι άνθρωποι κουβαλούν φέρετρα έξω από τα σπίτια τους.

Κι έτσι, σε κάθε δάσος, κάτω από κάθε πέτρα, χιλιάδες ταφές γίνονται κάθε μέρα. Τα πιο μικρά πλάσματα της Γης τελούν μια αόρατη νεκρική πομπή, αποδεικνύοντας πως ακόμη και στον κόσμο των εντόμων, ο θάνατος συνοδεύεται από σιωπή και σεβασμό.

EXTRATIME

Τι ήταν τα τεράστια μυρμήγκια που έσκαβαν τη γη και έβρισκαν χρυσό; Είχε γράψει ο Ηρόδοτος για αυτά

Το μανιτάρι που παίρνει τον έλεγχο του μυαλού και σκοτώνει με απόλυτη ακρίβεια. Αν είσαι όμως μυρμήγκι.

Ισχύει ότι αν ένα μυρμήγκι βρει ψίχουλο και μετά το ψίχουλο εξαφανιστεί, τα άλλα μυρμήγκια το σκοτώνουν επειδή τους είπε ψέματα;