Η πιο τρομακτική μουσική που έγραψε δεν ήταν ποτέ για να την ακούσεις

Η πιο τρομακτική μουσική που έγραψε δεν ήταν ποτέ για να την ακούσεις

Μπορείς να ακούσεις τον Μότσαρτ και να νιώσεις γαλήνη. Μπορείς να τον ακούσεις και να χορέψεις. Μπορείς να τον ακούσεις και να ξεχάσεις τη βαρύτητα του κόσμου. Αλλά υπάρχει ένα κομμάτι του έργου του που δεν το έγραψε για να ακουστεί ποτέ. Το έγραψε με το αίμα του, όχι με τη μουσική του. Και ήταν τόσο σκοτεινό, που ο ίδιος δεν πρόλαβε ούτε να το ολοκληρώσει.

Το Requiem του Μότσαρτ είναι ένα από τα πιο απόκοσμα έργα στην ιστορία της μουσικής. Γεμάτο προαισθήματα, μυστικισμό και σχεδόν υπερφυσικές συμπτώσεις, ξεκίνησε να γράφεται από έναν άνθρωπο που πίστευε ότι γράφει τη μουσική για την ίδια του την κηδεία. Ήταν άρρωστος. Εξαντλημένος. Είχε χρέη και ζούσε σε ένα σπίτι που δεν μπορούσε να πληρώσει. Και τότε, εμφανίστηκε εκείνος ο σκοτεινός άντρας.

Ένας ξένος, ντυμένος στα μαύρα, πλησίασε τον Μότσαρτ και του ανέθεσε ένα έργο: να γράψει μια νεκρώσιμη λειτουργία. Δεν του είπε για ποιον. Δεν του είπε πότε τη θέλει. Απλώς πλήρωσε και εξαφανίστηκε. Ο Μότσαρτ πίστεψε ότι έγραφε τη μουσική για τον ίδιο τον Θάνατο. Και συνέχισε να γράφει… μέχρι που πέθανε.

Το έργο έμεινε ημιτελές. Ο μαθητής του, Φραντς Ζίσμαϊρ, το ολοκλήρωσε. Ή τουλάχιστον, έτσι νομίζουμε. Γιατί κανείς δεν ξέρει πόσο από το Requiem είναι πραγματικά του Μότσαρτ. Κανείς δεν ξέρει αν ήταν μια τελετουργία γραμμένη κάτω από απόκοσμες εντολές. Ή αν ήταν η μουσική εξομολόγηση ενός ανθρώπου που ήξερε ότι πεθαίνει και μιλούσε κατευθείαν στον Θεό.

Η μουσική του Requiem δεν έχει καμία σχέση με τον εύθυμο Μότσαρτ που ξέρουμε. Είναι μια εφιαλτική λιτανεία. Το “Dies Irae” ξεσπά σαν καταδίκη. Το “Lacrimosa” μοιάζει με αναστεναγμό του σύμπαντος. Το “Confutatis” είναι γεμάτο τρόμο και μετάνοια. Κανένα από αυτά δεν γράφτηκε για να σε διασκεδάσει. Γράφτηκαν για να τα νιώσει ο Θεός. Ή ο Διάβολος.

Κι αν υπάρχει κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό, είναι ότι δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Μότσαρτ έγραφε μουσική με μυστικιστικό χαρακτήρα. Ήταν Τέκτονας. Έγραφε μουσική για τελετές. Και κάποιοι πιστεύουν ότι άφησε πίσω του κωδικοποιημένα μηνύματα. Όχι για εμάς. Αλλά για κάποιους άλλους. Άλλου τύπου ακροατές.

Αυτή είναι η πιο τρομακτική μουσική που έγραψε ο Μότσαρτ. Όχι γιατί έχει κραυγές ή σκοτεινά λόγια. Αλλά γιατί γράφτηκε σαν να απευθύνεται σε κάτι που βρίσκεται πέρα από τον κόσμο μας. Και γιατί ο ίδιος πέθανε πριν μας πει αν όντως την ολοκλήρωσε ή αν απλώς έγραψε τα πρώτα λόγια… ενός ύμνου που δεν προοριζόταν για ανθρώπινα αυτιά.