Η ρατσιστική ερώτηση στον πρώτο μαύρο αστροναύτη

Ο Ρόμπερτ Χένρι Λόρενς Τζούνιορ γεννήθηκε στο Σικάγο και από μικρός έδειξε σπάνια επιμονή στη μάθηση. Αποφοίτησε από το λύκειο μόλις στα δεκαέξι του και λίγα χρόνια αργότερα απέκτησε πτυχίο Χημείας από το Bradley University. Εντάχθηκε στην Πολεμική Αεροπορία των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου ξεχώρισε τόσο για την πειθαρχία του όσο και για τις ικανότητές του στα αεροσκάφη δοκιμών. Ως ο πρώτος μαύρος αστροναύτης του προγράμματος MOL, διέπρεψε στις δοκιμαστικές πτήσεις.

Παράλληλα, συνέχισε τις σπουδές του. Το 1965 ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στη Φυσική Χημεία στο Ohio State University. Ήταν ο μοναδικός υποψήφιος αστροναύτης του προγράμματος που κατείχε διδακτορικό τίτλο. Η ερευνητική του εργασία επικεντρώθηκε σε αντιδράσεις με ισότοπα υδρογόνου και αποτέλεσε σημαντική συμβολή για την επιστήμη της εποχής.

Το ίδιο διάστημα συμμετείχε σε δοκιμαστικές πτήσεις με το Lockheed F-104 Starfighter. Οι μετρήσεις του βοήθησαν στη μελέτη της καθόδου και προσγείωσης διαστημικών οχημάτων που θα χρησιμοποιούνταν αργότερα στο πρόγραμμα Space Shuttle. Η εμπειρία του τον κατέστησε πολύτιμο για την Πολεμική Αεροπορία και έφερε την προαγωγή του σε βαθμό Μajor.

Η συνέντευξη και η φράση που αποκάλυψε την εποχή

Στις 30 Ιουνίου 1967, η Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε την επιλογή του Λόρενς στο πρόγραμμα Manned Orbiting Laboratory (MOL). Ήταν η πρώτη φορά που Αφροαμερικανός συμμετείχε σε διαστημικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Πολιτειών, καθιστώντας τον πρώτο μαύρο αστροναύτη της Αμερικής. Κατά τη συνέντευξη Τύπου, ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε αν θα έπρεπε να «καθίσει στο πίσω μέρος της κάψουλας», υπαινιγμός στις διαχωριστικές διατάξεις των λεωφορείων στη δεκαετία του 60.

Ο Λόρενς αντέδρασε με ψυχραιμία και χαμόγελο. Είπε ότι δεν θεωρεί την επιλογή του ιστορική, αλλά ένα ακόμη βήμα στη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων. Στάθηκε ευγενικός και απέφυγε να δώσει ένταση στο περιστατικό, δείχνοντας αυτοπεποίθηση και αξιοπρέπεια. Ο συνάδελφός του, Ντόναλντ Πίτερσον, απάντησε με χιούμορ ότι δεν είχε κανένα πρόβλημα να πετάξει μαζί του, δείχνοντας τη στήριξή του μπροστά στο κοινό.

Έξι μήνες αργότερα, ο Λόρενς εκτελούσε εκπαιδευτική πτήση στη Βάση Έντουαρντς στην Καλιφόρνια. Καθόταν στη θέση του εκπαιδευτή, στο πίσω κάθισμα ενός F-104 Starfighter. Κατά τη διάρκεια άσκησης προσγείωσης το αεροσκάφος χτύπησε δυνατά στο έδαφος, πήρε φωτιά και ανατράπηκε. Ο εκπαιδευόμενος πιλότος κατάφερε να εκτιναχθεί, αλλά ο Λόρενς σκοτώθηκε ακαριαία.

Το πρόγραμμα MOL ακυρώθηκε δύο χρόνια αργότερα. Αν είχε ζήσει, ο Λόρενς πιθανότατα θα είχε ενταχθεί στη NASA, όπως συνέβη με τους υπόλοιπους αστροναύτες της ομάδας του που πέταξαν τελικά στα προγράμματα του Space Shuttle τη δεκαετία του 1980. Ως ο πρώτος μαύρος αστροναύτης, η κληρονομιά του παραμένει σημαντική.

Με την πάροδο των χρόνων, το όνομά του αποκαταστάθηκε. Το 1997 χαράχτηκε στο Space Mirror Memorial στο Κένεντι Σπέις Σέντερ. Το 2020 η Northrop Grumman έδωσε το όνομά του σε διαστημόπλοιο ανεφοδιασμού με κατεύθυνση τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ενώ ένας αστεροειδής πήρε το όνομα Robertlawrence 92892.