Η σοκολάτα που έσωσε τους Ιταλούς όταν τελείωσε το κακάο. Και έγινε θρύλος
Όταν ο Ναπολέων έκλεισε τα λιμάνια, το κακάο εξαφανίστηκε.
Το 1806 ο Ναπολέων κλείνει τα ευρωπαϊκά λιμάνια στους Βρετανούς. Το κακάο εξαφανίζεται από την Ιταλία. Οι σοκολατοποιοί του Τορίνο παγώνουν. Δεν υπάρχει πρώτη ύλη. Δεν υπάρχουν αποθέματα. Υπάρχει όμως φαντασία. Και υπάρχουν φουντούκια. Πολλά φουντούκια, από τους λόφους της Λάνγκα. Έτσι γεννιέται η Gianduja. Μια σοκολάτα που γεννήθηκε από έλλειψη — και έγινε σύμβολο.
Ο Michele Prochet, ένας άγνωστος τότε ζαχαροπλάστης, κάνει την πρώτη ανάμειξη. Παίρνει λίγη σοκολάτα, τρίβει φουντούκια, τα λιώνει, και φτιάχνει μια πάστα. Το αποτέλεσμα δεν είναι ακριβώς σοκολάτα. Είναι κάτι πιο μαλακό, πιο πλούσιο, πιο αρωματικό. Είναι η αρχή της Gianduja, της σοκολάτας που απλώνεται σαν βελούδο και μυρίζει Ιταλία. Μέσα στη φτώχεια της εποχής, προσφέρει απόλαυση. Κι αυτή η απόλαυση γίνεται παρηγοριά και περηφάνια.
Η Gianduja έχει 30% φουντουκόπαστα. Είναι πιο απαλή από την κλασική σοκολάτα γιατί περιέχει έλαια φουντουκιού, τα οποία λιώνουν στο στόμα και όχι στο εργοστάσιο. Σε αντίθεση με τις φτηνές πάστες του εμπορίου, δεν περιέχει φοινικέλαιο, δεν περιέχει σκόνη. Περιέχει κανονική σοκολάτα και αληθινό καρπό. Γιατί γεννήθηκε από ανάγκη, αλλά έγινε τέχνη.
Το 1852 η εταιρεία Caffarel της δίνει επίσημη μορφή: δημιουργεί τα gianduiotti, μικρά σοκολατένια “πλινθάκια”, σαν πούρα σε μέγεθος και λάμψη. Τους δίνουν και όνομα: Gianduja, από μια καρναβαλική φιγούρα του Πιεμόντε. Ένας ήρωας του δρόμου με τρίγωνο καπέλο, που πάντα εκπροσωπεί τον απλό, καλόκαρδο Ιταλό. Η σοκολάτα, έτσι, αποκτά πρόσωπο. Και το πρόσωπο αυτό χαμογελά.
Δεκαετίες αργότερα, ένας άλλος Ιταλός, ο Pietro Ferrero, θα εμπνευστεί από αυτή τη συνταγή και θα φτιάξει την Nutella. Το πρώτο της όνομα δεν ήταν Nutella. Ήταν “Pasta Gianduja”. Ήταν μια προσπάθεια να απλωθεί το ίδιο πνεύμα σε όλη την Ιταλία. Μόνο που εκεί μπήκαν φτηνότερα υλικά: φοινικέλαιο αντί για βούτυρο κακάο, περισσότερη ζάχαρη, λιγότερο φουντούκι. Το αρχικό όμως πνεύμα έμεινε: λίγα φουντούκια, λίγη σοκολάτα, και πολλή εφευρετικότητα.
Η Gianduja δεν είναι προϊόν για το σούπερ μάρκετ. Είναι ιστορία. Είναι η σοκολάτα που φτιάχτηκε όταν δεν υπήρχε κακάο. Που αντί να μειώσει το όνειρο, το μεγάλωσε. Αντί να χαθεί, έγινε το θεμέλιο μιας παράδοσης που γέμισε Ευρώπη με άρωμα, γεύση και θρύλο.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
