Η τελευταία δημόσια εκτέλεση στη Γαλλία με γκιλοτίνα έγινε τη χρονιά που βγήκε το Star Wars

Στις αίθουσες έπαιζε το Star Wars. Ο κόσμος μιλούσε για διαστημικές μάχες, φώτα λέιζερ και τεχνητή νοημοσύνη. Κι όμως, την ίδια χρονιά, σε μια αυλή φυλακής στη Μασσαλία, η Γαλλία αποκεφάλισε άνθρωπο με γκιλοτίνα. Το ημερολόγιο έγραφε 1977. Και η λεπίδα του 18ου αιώνα συνέχιζε να πέφτει.

Το όνομα του ανθρώπου ήταν Χαμίντα Ντζαντούμπι, Τυνήσιος μετανάστης, 27 ετών. Κατηγορήθηκε για βασανισμό και φόνο μιας νεαρής γυναίκας. Καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 1977. Ήταν η τελευταία φορά που το γαλλικό κράτος χρησιμοποίησε τη γκιλοτίνα — όχι σε μουσείο, αλλά σε λειτουργία.

Η γκιλοτίνα δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο. Ήταν το επίσημο μέσο εκτέλεσης στη Γαλλία από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Θεωρούνταν “ανθρωπιστική” επειδή προσέφερε γρήγορο θάνατο. Εφαρμόστηκε σε βασιλιάδες, εγκληματίες, φτωχούς και επαναστάτες επί 189 χρόνια. Και μέχρι τη δεκαετία του ’70, ήταν ακόμα σε χρήση.

Το σοκαριστικό δεν είναι ότι έγινε αποκεφαλισμός. Το σοκαριστικό είναι ότι έγινε μέσα στη σύγχρονη εποχή, σε μια χώρα που παρουσίαζε τον εαυτό της ως πρότυπο πολιτισμού, δημοκρατίας και Διαφωτισμού. Την ίδια χρονιά που οι Αμερικανοί μάθαιναν το όνομα Darth Vader, οι Γάλλοι έβλεπαν το τελευταίο επίσημο χτύπημα της λαιμητόμου.

Η θανατική ποινή δεν καταργήθηκε αμέσως. Χρειάστηκε να περάσουν τέσσερα ακόμη χρόνια. Μόνο το 1981, με την εκλογή του Φρανσουά Μιτεράν, η Γαλλία τερμάτισε οριστικά τις εκτελέσεις. Και μαζί με αυτές, έκλεισε έναν σκοτεινό κύκλο δύο αιώνων.

Αλλά η γκιλοτίνα δεν μπήκε σε μουσείο επειδή ξεπεράστηκε τεχνολογικά. Μπήκε επειδή η κοινωνία άλλαξε ηθικά. Και το γεγονός ότι χρειάστηκε να φτάσουμε ως το τέλος της δεκαετίας του ’70 για να το συνειδητοποιήσουμε, λέει κάτι για τον 20ό αιώνα που πολλοί αγνοούν: ότι δεν ήταν τόσο σύγχρονος όσο νομίζουμε.