Υπάρχει απόφαση δικαστηρίου που δίνει απάντηση στο αν η ντομάτα είναι φρούτο ή λαχανικό
Το 1893, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε αν η ντομάτα είναι φρούτο ή λαχανικό.
Το 1893, το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών κλήθηκε να απαντήσει σε μια ερώτηση που θα φαινόταν αστεία αν δεν αφορούσε χρήματα: είναι η ντομάτα φρούτο ή λαχανικό; Η απόφαση δεν είχε να κάνει με τη γεύση ούτε με τη βοτανική. Είχε να κάνει με φόρους. Και τελικά, οι δικαστές αποφάσισαν πως η ντομάτα είναι λαχανικό. Με νόμο.
Η υπόθεση λεγόταν Nix v. Hedden και ξεκίνησε όταν μια οικογένεια εμπόρων, οι Nix, μήνυσαν έναν τελωνειακό υπάλληλο στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ο λόγος ήταν ο φόρος εισαγωγής για τα λαχανικά. Σύμφωνα με τον νόμο των ΗΠΑ εκείνη την εποχή, τα φρούτα δεν φορολογούνταν. Τα λαχανικά όμως, ναι. Η οικογένεια Nix υποστήριξε ότι η ντομάτα είναι βοτανικά φρούτο, άρα δεν έπρεπε να φορολογηθεί. Και είχαν δίκιο. Αλλά δεν τους δικαίωσε το δικαστήριο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο παραδέχτηκε ότι η ντομάτα, από επιστημονική άποψη, είναι φρούτο. Έχει σπόρους και αναπτύσσεται από το άνθος του φυτού. Όμως, στην απόφαση γράφτηκε το εξής:
«Στην καθομιλουμένη, στις αγορές και στα τραπέζια, η ντομάτα θεωρείται λαχανικό. Σερβίρεται με το κυρίως πιάτο, όχι με το επιδόρπιο.»
Και έτσι κρίθηκε: για σκοπούς δασμών και τελωνείου, η ντομάτα είναι λαχανικό. Η απόφαση ήταν ομόφωνη. Οι δικαστές δεν έκαναν επιστημονική ερμηνεία. Έκαναν πολιτισμική. Το τι είναι κάτι στη ζωή του κόσμου, μετρά περισσότερο απ’ το τι λέει η βοτανική.
Η απόφαση αυτή παραμένει σε ισχύ. Είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς το δίκαιο δεν ερμηνεύει απλώς κανόνες. Ερμηνεύει και την καθημερινότητα. Η υπόθεση διδάσκεται σε νομικές σχολές ως παράδειγμα για τη διαφορά μεταξύ τεχνικής και κοινής έννοιας. Και παρότι έχουν περάσει πάνω από 130 χρόνια, εξακολουθεί να προκαλεί χαμόγελα — αλλά και θαυμασμό για τη νομική ακρίβεια.
Για την ιστορία: η μπανάνα, το αγγούρι και η μελιτζάνα είναι επίσης φρούτα από βοτανικής πλευράς. Αλλά αν ποτέ μπουν σε τελωνειακή διαμάχη, ίσως πρέπει να ετοιμαστούμε για ένα ακόμα κεφάλαιο στις πιο περίεργες αποφάσεις της δικαιοσύνης.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
