Ήξερες γιατί βάζουμε πέταλα στα άλογα;

Οι ζέβρες δεν φοράνε ποτέ πέταλα. Ούτε τα άγρια άλογα στις στέπες της Μογγολίας. Κι όμως, τα ήμερα άλογα που βλέπουμε σε αγώνες, αγροκτήματα και σιρκουί, περνάνε κάποια στιγμή από το πεταλωτήριο. Δεν είναι μόδα, δεν είναι κλασικό σκηνικό ταινίας γουέστερν – είναι ανάγκη που εμείς οι άνθρωποι δημιουργήσαμε.

Το άλογο, όπως και κάθε ιπποειδές, έχει σκληρή κερατίνη στο κάτω μέρος της οπλής του. Αυτή η φυσική «σόλα» προστατεύει το πόδι του από τις φθορές του εδάφους. Όταν όμως το ζώο εξημερώνεται, εργάζεται ώρες σε σκληρές επιφάνειες, μεταφέρει φορτία, καλπάζει σε δρόμους από πέτρα ή άσφαλτο, η οπλή φθείρεται. Και δεν προλαβαίνει να ξαναμεγαλώσει. Κάπου εδώ μπαίνουν τα πέταλα.

Οι αρχαίοι Ρωμαίοι δοκίμασαν να προστατέψουν τα άλογα τους με τα λεγόμενα hipposandals – κάτι σαν μεταλλικά σανδάλια που έδεναν στις οπλές με λουριά. Δεν έπιασε πολύ, αλλά έδειξε την κατεύθυνση. Τον Μεσαίωνα, στην εποχή των Καρολιδών, εμφανίστηκαν τα πρώτα σιδερένια πέταλα, καρφωμένα επάνω στο ζώο. Μία επανάσταση στην ιπποτροφία.

Το πιο τρελό; Δεν υπάρχει ούτε μία κοινή λέξη στα λατινογενή για τη λέξη “πέταλο”. Καμία δεν έρχεται από τα λατινικά. Κάθε γλώσσα εφηύρε τη δική της λέξη για το νέο αυτό αντικείμενο, που σημαίνει ότι η ιδέα ήταν μεταγενέστερη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Η ανάγκη προέκυψε γιατί τα άλογα έπαψαν να είναι ελεύθερα. Έγιναν εργαλεία, φορτηγά, μαχητές. Οι οπλές τους φθείρονταν από την ίδια τη δουλειά και τον τρόπο ζωής που τους επιβάλαμε. Πέταλο σημαίνει προστασία από τον άνθρωπο, για να μπορεί το άλογο να συνεχίσει να μας εξυπηρετεί.

Σήμερα, τα περισσότερα άλογα δεν έχουν πλέον την ίδια ανάγκη. Πολλά ζουν σε φυσικά εδάφη, κάνουν λίγες ώρες βόλτες, και συχνά δεν χρειάζονται καθόλου πέταλα – ειδικά αν έχουν δυνατές οπλές. Υπάρχουν μάλιστα και ειδικά “barefoot” προγράμματα, που ενισχύουν τις φυσικές οπλές του αλόγου χωρίς καθόλου μεταλλική ενίσχυση.

Η διαφορά δεν είναι το είδος του ζώου. Είναι η σχέση του με τον άνθρωπο. Οι ζέβρες δεν ζουν για να μας κουβαλάνε. Τα άλογα ναι. Και γι’ αυτό, εκεί όπου η φύση δεν επαρκεί, έρχεται το σφυρί, το πέταλο και ο πεταλωτής.