Ήξερες ότι το air fryer υπήρχε από το 1945; Απλώς δεν το έλεγαν έτσι.

Πριν γίνει το πιο πολυσυζητημένο gadget της κουζίνας, πριν γεμίσει TikTok συνταγές και viral προτάσεις, το air fryer ήταν ήδη εδώ. Όχι σε αυτή τη μορφή, αλλά με την ίδια ακριβώς αρχή λειτουργίας: κυκλοφορία καυτού αέρα γύρω από το φαγητό. Μόνο που τότε, το 1945, κανείς δεν το βάφτιζε τόσο πιασάρικα.

Το πρώτο convection oven σε ευρεία χρήση εμφανίστηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ονομάστηκε “Maxson Whirlwind Oven”. Δεν είχε λάδι, δεν είχε τηγάνι, δεν είχε TikTok, αλλά είχε έναν ανεμιστήρα που έσπρωχνε καυτό αέρα και έψηνε φαγητό ομοιόμορφα. Η βασική αρχή ήταν ακριβώς αυτή που τώρα πουλιέται με το όνομα “air fryer”.

Η τεχνολογία είχε εφευρεθεί ήδη από το 1914, αλλά οι πρώτες εμπορικές εφαρμογές ήρθαν μετά το 1945. Επρόκειτο για φούρνους με ανεμιστήρα που έψηναν πιο γρήγορα, πιο ομοιόμορφα και με λιγότερη ενέργεια. Για δεκαετίες χρησιμοποιήθηκαν σε εργοστάσια, αεροπλάνα και επαγγελματικές κουζίνες. Οι καταναλωτές δεν τους έλεγαν air fryers. Τους έλεγαν απλώς “φούρνους με αέρα”.

Το air fryer που γνωρίζουμε σήμερα εμφανίστηκε το 2006, όταν η γαλλική SEB λάνσαρε την πρώτη οικιακή συσκευή “χωρίς λάδι”, με το brand “Actifry”. Το μαρκετάρισμα ήταν ξεκάθαρο: “τηγανητό φαγητό χωρίς τηγάνι”. Δεν ήταν ψέμα, ήταν αναπαραγωγή της παλιάς τεχνολογίας με καινούριο περιτύλιγμα.

Η Philips ανέλαβε να το κάνει παγκόσμιο trend το 2010. Παρουσίασε τη δική της έκδοση στην έκθεση IFA στο Βερολίνο, με το όνομα “Airfryer”. Ο κόσμος άκουσε “τηγανητό χωρίς τηγάνι” και παραφρόνησε. Κανείς δεν είπε “κάτσε, αυτό μοιάζει με έναν μικρό φούρνο με ανεμιστήρα”. Όλοι ήθελαν ένα.

Η πραγματικότητα είναι πως δεν τηγανίζει. Ούτε βράζει, ούτε ψήνει όπως ξέρουμε. Χρησιμοποιεί καυτό αέρα σε κυκλική κίνηση και υψηλή ταχύτητα, δημιουργώντας μια “κρούστα” που θυμίζει τηγανητό. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως Maillard reaction – η ίδια αντίδραση που κάνουν και τα ψητά.

Στην ουσία, το air fryer είναι ένας mini convection φούρνος που κρατά τη θερμότητα κοντά στο φαγητό, μειώνει τη χρήση λαδιού και κερδίζει σε χρόνο. Δεν είναι καινούργιο, αλλά έχει φτιαχτεί έτσι ώστε να δείχνει και να ακούγεται καινούργιο. Και κάπου εδώ κρύβεται η ιδιοφυΐα του.

Μέχρι το 2023, το 60% των αμερικανικών νοικοκυριών είχε τουλάχιστον ένα air fryer. Οι εταιρείες τροφίμων άρχισαν να γράφουν οδηγίες air frying στα προϊόντα τους. Στην Αγγλία, το 2024, ένας στους πέντε δήλωσε πως χρησιμοποιεί air fryer περισσότερο από κάθε άλλη συσκευή. Δεν είναι μόδα. Είναι επανάσταση που άργησε 70 χρόνια.

Κάθε φορά που βάζεις πατάτες στον air fryer, χρησιμοποιείς τεχνολογία σχεδόν 80 ετών. Μόνο που σήμερα την αποκαλούμε διαφορετικά. Και την αγαπάμε λίγο παραπάνω, γιατί μας υποσχέθηκε πως μπορούμε να τρώμε “τηγανητά” χωρίς ενοχές. Ακόμα κι αν, τεχνικά, δεν είναι καν τηγανητά.