Στεγαστική κρίση και κοινωνική κατοικία: Μπορεί να δώσει λύση ή θα μείνει… στα χαρτιά;
Με φόντο το αυξανόμενο κόστος στέγασης και την απουσία ουσιαστικής κρατικής παρέμβασης, επανέρχεται στο προσκήνιο η ανάγκη για ένα νέο μοντέλο κοινωνικής κατοικίας.
Η στεγαστική κρίση «καίει» όλο και περισσότερους πολίτες. Είναι η κοινωνική κατοικία η απάντηση ή πρέπει να επανεξεταστούν παλαιά μοντέλα; Αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι απαντούν.
Η στεγαστική κρίση χτυπά την πόρτα της ελληνικής κοινωνίας, με ολοένα και περισσότερους να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή στέγη. Στον Άγιο Σώστη, ένα πρότυπο συγκρότημα εργατικών πολυκατοικιών από το 1964 υπενθυμίζει ότι η κοινωνική κατοικία είχε κάποτε όραμα: 673 διαμερίσματα, υποδομές για εκπαίδευση και δημιουργία, παιδικούς σταθμούς, κοινόχρηστους χώρους. Σήμερα όμως, το μοντέλο αυτό μοιάζει εγκαταλελειμμένο από την επίσημη στεγαστική πολιτική.
Αρχιτέκτονες και ειδικοί πολεοδόμοι, όπως οι Πάνος Δραγώνας και Ανδρέας Κούρκουλας, αναγνωρίζουν την ιστορική συμβολή της αντιπαροχής στην επίλυση της στεγαστικής ανάγκης μεταπολεμικά. Ωστόσο, επισημαίνουν πως η μονοκαλλιέργεια της ιδιωτικής πρωτοβουλίας οδήγησε σε έλλειψη κοινωνικής συνοχής, υποβάθμιση του δημόσιου χώρου και απουσία συλλογικού σχεδιασμού, σύμφωνα με την Καθημερινή της Κυριακής.
Αντίθετα, η Αθήνα φαίνεται να γλίτωσε, τουλάχιστον εν μέρει, τα λάθη που έγιναν σε ευρωπαϊκές μητροπόλεις, όπως το Παρίσι, με τις απομονωμένες συνοικίες και τα κοινωνικά γκέτο. Η ελληνική «αταξία», με την πυκνή δόμηση, τις μικρές αποστάσεις και τις τυχαίες συνυπάρξεις χρήσεων, δημιούργησε μια δυναμική κοινωνική μίξη που σήμερα θεωρείται πολύτιμη. Όμως, αυτό δεν αρκεί.
Η ανάγκη για κοινωνική κατοικία επιστρέφει στο επίκεντρο της συζήτησης. Όχι μόνο ως εργαλείο ανακούφισης των ευάλωτων ομάδων, αλλά και ως ευκαιρία για αναβάθμιση του παλιού κτιριακού αποθέματος. Παλαιές πολυκατοικίες μπορούν να μετατραπούν, μέσω συνεργατικών μοντέλων και πράσινων επεμβάσεων, σε σύγχρονους κόμβους στέγασης και βιωσιμότητας.
Ο δημόσιος χώρος χρειάζεται ενίσχυση. Οι κοινόχρηστες κουζίνες, οι φυτεμένες ταράτσες και οι κοινοτικοί κήποι μπορούν να δημιουργήσουν ό,τι λείπει: αίσθηση κοινότητας. Όμως, όπως λένε οι ειδικοί, αυτό δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στο κράτος. Απαιτούνται φορολογικά κίνητρα για την ανέγερση ή ανακατασκευή τέτοιων μονάδων, ώστε το κόστος ενοικίασης και αγοράς να γίνει πραγματικά προσιτό.
Το ελληνικό μοντέλο έχει πλεονεκτήματα που αξίζει να διατηρηθούν: την ανθρώπινη κλίμακα, την εγγύτητα, την κοινωνική επαφή. Ούτε όμως πρέπει να αποδεχτούμε παθητικά τη σημερινή κατάσταση. Όπως λέει ο καθηγητής Π. Δραγώνας, «δεν χρειάζεται να κάνουμε τα ίδια λάθη που έκαναν άλλοι πριν από 60 και 70 χρόνια. Πρέπει να μάθουμε από αυτά».
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
