Ντρεπόταν να ακουμπήσει το αυτί του στο στήθος της. Έτσι γεννήθηκε το στηθοσκόπιο.
Το στηθοσκόπιο γεννήθηκε από την αμηχανία ενός γιατρού. Ο Ρενέ Λαινέκ δεν ήθελε να ακουμπήσει το στήθος της ασθενούς του. Αντί γι’ αυτό, εφηύρε το εργαλείο που ακούμε σήμερα την καρδιά.
Η χρονιά ήταν 1816. Στο Παρίσι, ένας νεαρός γιατρός, ο Ρενέ Λαινέκ, καλείται να εξετάσει μια νέα γυναίκα με πιθανή καρδιοπάθεια. Εκείνη ήταν εύσωμη, όπως καταγράφει ο ίδιος, κι εκείνος ντροπαλός. Δεν ένιωθε άνετα να ακουμπήσει το αυτί του στο στήθος της, όπως γινόταν τότε, πριν εφευρεθούν τα ιατρικά εργαλεία που ξέρουμε σήμερα.
Θυμήθηκε κάτι απλό από την παιδική του ηλικία. Όταν βάζεις το αυτί σου στη μία άκρη μιας ξύλινης δοκού, μπορείς να ακούσεις καθαρά έναν ήχο από την άλλη. Πήρε λοιπόν μερικά φύλλα χαρτιού, τα τύλιξε σφιχτά σε ρολό και τα χρησιμοποίησε σαν αυτοσχέδιο ακουστικό σωλήνα. Από τη μία το στήθος της γυναίκας, από την άλλη το αυτί του.
Αυτό που άκουσε, τον άφησε άναυδο. Οι χτύποι της καρδιάς της ακούγονταν πιο καθαρά από ποτέ. Πιο δυνατοί, πιο διακριτοί, πιο αποκαλυπτικοί. Εκείνη η στιγμή ήταν αρκετή για να του αλλάξει τον τρόπο που έβλεπε την ιατρική. Ένα απλό ρολό χαρτί ήταν η αρχή του πιο αναγνωρίσιμου ιατρικού εργαλείου στον κόσμο.
Ονόμασε την εφεύρεσή του «στηθοσκόπιο», από τις ελληνικές λέξεις «στήθος» και «σκοπώ». Αρχικά ήταν ξύλινο, μονοκόμματο, κοίλο. Με τα χρόνια, απέκτησε εύκαμπτους σωλήνες, διπλές εξόδους, διαφράγματα και καμπάνες. Σήμερα, κρέμεται από κάθε ιατρικό λαιμό σαν σήμα κατατεθέν της επιστήμης. Όμως γεννήθηκε από απλή σεμνότητα.
Ο Λαινέκ δεν ήθελε να προσβάλει, να φέρει σε δύσκολη θέση, να εκμεταλλευτεί τη θέση του. Η ηθική του στάση, η διστακτικότητά του να κάνει «το αυτονόητο» της εποχής, έγινε τελικά το εφαλτήριο για μία από τις μεγαλύτερες προόδους στην καρδιολογία και την ιατρική διάγνωση. Κάτι που ξεκίνησε με ένα «δεν μπορώ» έγινε παγκόσμιο «ακούω».
Ο ίδιος ο Λαινέκ πέθανε νέος, στα 45 του, από φυματίωση — την ίδια νόσο που τον είχε ωθήσει να τελειοποιήσει τη μέθοδό του. Πίστευε ότι η έγκαιρη διάγνωση μέσω ήχων θα μπορούσε να σώσει ζωές. Και είχε δίκιο. Όλα ξεκίνησαν εκείνο το απόγευμα, με έναν γιατρό, μια γυναίκα, και ένα ρολό από χαρτί.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
