Ο 14χρονος που ήθελε να σκοτώσει τον Σύλλα γιατί κανείς μεγάλος δεν τολμούσε
Στα 14 του, ο Κάτων ζήτησε από τον παιδαγωγό του να του δώσει σπαθί για να σκοτώσει τον Σύλλα. Όχι από απερισκεψία. Από καθήκον.
Το 82 π.Χ., η Ρώμη δεν ήταν πια μια δημοκρατία· ήταν το προσωπικό βασίλειο του Σύλλα. Ο σιδερένιος αυτός δικτάτορας είχε αναλάβει τη διακυβέρνηση με απόλυτη εξουσία, ξεριζώνοντας κάθε αντιπολίτευση με προγραφές, εκτελέσεις και εξορίες. Όποιος του αντιστεκόταν, απλώς… εξαφανιζόταν. Κανείς δεν τολμούσε να ψελλίσει λέξη εναντίον του. Τουλάχιστον, κανείς ενήλικος.
Ανάμεσα στις αριστοκρατικές οικογένειες που έμπαιναν και έβγαιναν στο σπίτι του Σύλλα, υπήρχε κι ένα αγόρι μόλις δεκατεσσάρων χρονών. Ο Μάρκος Πόρκιος Κάτων. Ορφανός από γονείς, μεγάλωνε υπό την επίβλεψη του παιδαγωγού του και είχε διαμορφωθεί μέσα από τις αυστηρές ρωμαϊκές αρχές του mos maiorum, τις αρχές των προγόνων, των παλιών Ρωμαίων. Η ακεραιότητα και η αυστηρότητα ήταν ήδη σμιλεμένες στο βλέμμα του.
Ένα απόγευμα, καθώς περνούσε από τον προθάλαμο του Σύλλα, ρώτησε τον δάσκαλό του με ειλικρινή απορία: «Γιατί δεν σκοτώνει κανείς αυτόν τον άνθρωπο;». Ο δάσκαλος χαμήλωσε τη φωνή και του εξήγησε ότι οι άνδρες φοβούνται. Ότι το μίσος δεν είναι αρκετό όταν ο αντίπαλος σε κάνει να τρέμεις. Και τότε ο Κάτων, χωρίς ίχνος αστεϊσμού, είπε: «Τότε γιατί δεν μου δίνεις εμένα ένα σπαθί; Θα τον σκοτώσω εγώ και θα λυτρώσω την πατρίδα από τον τύραννο».
Ο δάσκαλος τον κοίταξε τρομαγμένος. Ήξερε ότι το παιδί δεν αστειευόταν. Ήξερε ότι ένας τέτοιος λόγος, βγαλμένος από ένα τόσο πεισματάρικο πρόσωπο, μπορούσε να γίνει πράξη. Από εκείνη τη μέρα, τον παρακολουθούσε συνεχώς. Δεν ήθελε να τον αφήσει μόνο ούτε στιγμή — όχι από φόβο για τον Κάτωνα, αλλά για εκείνο το πάθος που είχε για το δίκαιο, ένα πάθος επικίνδυνο σε καιρούς τρόμου.
Η ιστορία αυτή δεν είναι εφεύρεση σεναριογράφου ή θρύλος. Τη διηγείται ο ίδιος ο Πλούταρχος, ο Έλληνας βιογράφος, στον «Βίο του Κάτωνα». Μάλιστα, τη θεωρεί ενδεικτική του χαρακτήρα που θα ακολουθούσε ο Κάτων σε όλη του τη ζωή: αδιάλλακτος, απόλυτος, αφοσιωμένος μέχρι θανάτου στις αρχές της Δημοκρατίας. Ήταν ο μόνος που στάθηκε ακλόνητος απέναντι στον Ιούλιο Καίσαρα. Ήταν αυτός που προτίμησε να πεθάνει με το δικό του χέρι παρά να δεχτεί τον θρίαμβο της Αυτοκρατορίας.
Μπορεί να μην πρόλαβε να σκοτώσει τον Σύλλα στα δεκατέσσερά του. Αλλά έζησε ως ο άνθρωπος που δεν φοβήθηκε κανέναν, ποτέ.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
