Ο εκτελεστής που έπνιξε 1.000 ανθρώπους με συρματόσχοινο και έπαιξε το θύμα στον κινηματογράφο
Ήταν φονιάς, ήρωας της ακροδεξιάς και πρωταγωνιστής του πιο σοκαριστικού ντοκιμαντέρ.
Δεν έδειξε ποτέ τύψεις. Δεν ζήτησε συγγνώμη. Δεν δικάστηκε. Ο Anwar Congo ήταν ο αρχηγός της πιο διαβόητης ομάδας παραστρατιωτικών της Ινδονησίας. Ξεκίνησε ως μικροαπατεώνας, πουλούσε εισιτήρια στον μαύρο και θαύμαζε τις γκανγκστερικές ταινίες του Χόλιγουντ. Σύντομα, έγινε εκτελεστής. Και η Ιστορία του έδωσε το πιο βίαιο έργο.
Το 1965, η Ινδονησία βυθίστηκε σε ένα ανεξέλεγκτο πογκρόμ. Χιλιάδες κομμουνιστές, αριστεροί, διαφωνούντες και μειονότητες σφαγιάστηκαν με την πλήρη κάλυψη του στρατού και των ΗΠΑ. Ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της σφαγής, ο Anwar Congo. Ο ίδιος ισχυριζόταν ότι είχε σκοτώσει πάνω από χίλια άτομα. Η μέθοδός του: στραγγαλισμός με συρματόσχοινο. Ένα μέσο «καθαρό» και σιωπηλό. Όχι αίματα, όχι κραυγές.
Ο θάνατος ήταν μόνο η αρχή. Στη συνέχεια, οι συμμορίες του έκαιγαν χωριά, βασάνιζαν γυναίκες, έσφαζαν παιδιά. Όλα στο όνομα της κάθαρσης. Ο Anwar και η οργάνωσή του, Pemuda Pancasila, έγιναν κράτος εν κράτει. Πολλοί από αυτούς συνέχισαν να έχουν εξουσία, καταλαμβάνοντας πολιτικά γραφεία, ακόμη και υπουργικές θέσεις.
Ο ίδιος ο Anwar δεν αποσύρθηκε ποτέ από τη δημοσιότητα. Τουναντίον. Πρωταγωνίστησε στο ντοκιμαντέρ «The Act of Killing» (2012), όπου ξαναζεί τις δολοφονίες του, αυτή τη φορά υποδυόμενος το θύμα. Σε μια σκηνή, παίζει τον άνθρωπο που στραγγάλισε. Και καταρρέει. «Έκανα αμαρτία; Το έκανα σε τόσους ανθρώπους», λέει μέσα σε αναφιλητά. Η κάμερα δεν κλείνει. Καταγράφει μια ιστορική στιγμή: τον φονιά που καταλαβαίνει -ίσως για πρώτη φορά- τι ακριβώς έκανε.
Ο Anwar Congo πέθανε το 2019, ελεύθερος και ατιμώρητος. Όμως η ταινία του έγινε ντοκουμέντο. Η CIA χαρακτήρισε τις σφαγές της Ινδονησίας ως ένα από τα χειρότερα εγκλήματα του 20ού αιώνα. Ποτέ δεν συζητήθηκαν αρκετά. Ο Anwar Congo έγινε σύμβολο μιας χώρας που προτίμησε να ξεχάσει. Αλλά το πρόσωπό του, γεμάτο υπερηφάνεια και ενοχή, έμεινε για πάντα στην οθόνη.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
